This case established that paying a worker less than the statutory minimum wage amounts to "forced labour" under Article 23, and that Article 23 — unlike most Fundamental Rights — can be enforced directly against private contractors, not only against the State.
కనీస వేతన చట్టం నిర్దేశించిన కనీస వేతనం కంటే తక్కువ వేతనం చెల్లించడం ఆర్టికల్ 23 కింద "బలవంతపు కార్మికం"గా పరిగణించబడుతుందని, మరియు చాలా ప్రాథమిక హక్కుల వలె కాకుండా, ఆర్టికల్ 23ను రాజ్యంపై మాత్రమే కాకుండా ప్రైవేట్ కాంట్రాక్టర్లపై కూడా నేరుగా అమలు చేయవచ్చని ఈ కేసు స్థాపించింది.
| Court | Supreme Court of India |
|---|---|
| Bench | P.N. Bhagwati and Baharul Islam, JJ. |
| Year | 1982 — AIR 1982 SC 1473 |
| Cited in | 1. Prohibition of Traffic in Human Beings and Forced Labour — Article 23; 2. Prohibition of Employment of Children in Hazardous Employment — Article 24 |
FACTS
In preparation for the 1982 Asian Games (Asiad) in Delhi, the Union of India, the Delhi Administration, and the Delhi Development Authority commissioned a number of large construction projects — stadia, flyovers, and allied works — executed not directly by these public bodies but through private building contractors, who in turn engaged workmen, often through intermediate jamadars and sub-contractors, drawn largely from among the rural poor and migrant labour. The People's Union for Democratic Rights (PUDR), a civil liberties organisation, commissioned two of its members to investigate the actual working and living conditions of these labourers on the Asiad sites. Their investigation, reduced to a detailed report, found that workmen were being paid daily wages considerably below the minimum wage fixed under the Minimum Wages Act, 1948; that women workers engaged in the same construction work as men were being paid a lower daily wage than men, contrary to the Equal Remuneration Act, 1976; that children below the age of fourteen years were being employed directly on construction work, in apparent violation of the Employment of Children Act, 1938; that the provisions of the Contract Labour (Regulation and Abolition) Act, 1970 and the Inter-State Migrant Workmen Act, 1979 (governing registration of contractors, licensing, and welfare amenities such as drinking water, latrines, and first aid) were being systematically disregarded; and that the labourers were living in makeshift jhuggis at the work sites in conditions of considerable hardship. Rather than filing a formally drafted writ petition through counsel, PUDR wrote directly to Justice P.N. Bhagwati of the Supreme Court, enclosing this report and requesting the Court's intervention. The letter was placed before the Court and treated as a writ petition invoking the Supreme Court's jurisdiction under Article 32, with the Union of India, the Delhi Administration, and the Delhi Development Authority impleaded as respondents.
1982 ఢిల్లీ ఆసియా క్రీడల (ఏషియాడ్) సన్నాహకంలో భాగంగా, యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఢిల్లీ పరిపాలన, మరియు ఢిల్లీ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ, స్టేడియంలు, ఫ్లైఓవర్లు, మరియు అనుబంధ పనులు వంటి అనేక పెద్ద నిర్మాణ ప్రాజెక్టులను చేపట్టాయి, వీటిని ఈ ప్రజా సంస్థలు నేరుగా నిర్వహించలేదు, బదులుగా ప్రైవేట్ నిర్మాణ కాంట్రాక్టర్ల ద్వారా నిర్వహించాయి, వారు తిరిగి, తరచుగా మధ్యవర్తి జమాదార్లు మరియు సబ్-కాంట్రాక్టర్ల ద్వారా, ఎక్కువగా గ్రామీణ పేదలు మరియు వలస కార్మికుల నుండి కార్మికులను నియమించారు. పౌర హక్కుల సంస్థ అయిన పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రైట్స్ (PUDR), ఏషియాడ్ ప్రదేశాల్లో ఈ కార్మికుల వాస్తవ పని మరియు జీవన పరిస్థితులను దర్యాప్తు చేయడానికి తన సభ్యుల్లో ఇద్దరిని నియమించింది. వారి దర్యాప్తు, ఒక వివరణాత్మక నివేదికగా రూపొందించబడింది, కార్మికులకు కనీస వేతనాల చట్టం, 1948 కింద నిర్ణయించిన కనీస వేతనం కంటే చాలా తక్కువ రోజువారీ వేతనం చెల్లిస్తున్నారని; పురుషులతో సమానంగా అదే నిర్మాణ పనిలో పాల్గొంటున్న స్త్రీ కార్మికులకు, సమాన వేతన చట్టం, 1976కు విరుద్ధంగా, పురుషుల కంటే తక్కువ రోజువారీ వేతనం చెల్లిస్తున్నారని; బాలల ఉపాధి చట్టం, 1938ను స్పష్టంగా ఉల్లంఘిస్తూ పద్నాలుగు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయసున్న పిల్లలను నేరుగా నిర్మాణ పనిలో నియమిస్తున్నారని; కాంట్రాక్టు కార్మిక (నియంత్రణ మరియు రద్దు) చట్టం, 1970 మరియు అంతర్-రాష్ట్ర వలస కార్మికుల చట్టం, 1979 (కాంట్రాక్టర్ల నమోదు, లైసెన్సింగ్, మరియు తాగునీరు, మరుగుదొడ్లు, ప్రథమ చికిత్స వంటి సంక్షేమ సౌకర్యాలను నియంత్రించేవి) నిబంధనలను క్రమపద్ధతిలో నిర్లక్ష్యం చేస్తున్నారని; మరియు కార్మికులు పని ప్రదేశాల్లో గణనీయమైన కష్టతరమైన పరిస్థితుల్లో తాత్కాలిక జుగ్గీల్లో నివసిస్తున్నారని కనుగొంది. న్యాయవాది ద్వారా అధికారికంగా రూపొందించిన రిట్ పిటిషన్ దాఖలు చేయడానికి బదులుగా, PUDR ఈ నివేదికను జతచేస్తూ, కోర్టు జోక్యాన్ని కోరుతూ నేరుగా సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి పి.ఎన్. భగవతికి లేఖ రాసింది. ఈ లేఖను కోర్టు ముందు ఉంచారు మరియు యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఢిల్లీ పరిపాలన, మరియు ఢిల్లీ డెవలప్మెంట్ అథారిటీలను ప్రతివాదులుగా చేర్చి, ఆర్టికల్ 32 కింద సుప్రీంకోర్టు అధికార పరిధిని ఆహ్వానిస్తూ రిట్ పిటిషన్గా పరిగణించారు.
ISSUES
- Whether a letter addressed to a Judge of the Supreme Court, enclosing an organisation's own investigative report, could properly be treated as a writ petition under Article 32, and whether PUDR had the standing to maintain such a petition on behalf of labourers who had not themselves approached the Court.సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తికి రాసిన లేఖను, ఒక సంస్థ యొక్క సొంత దర్యాప్తు నివేదికను జతచేస్తూ, ఆర్టికల్ 32 కింద రిట్ పిటిషన్గా సరిగ్గా పరిగణించవచ్చా, మరియు తమంతట తాము కోర్టును ఆశ్రయించని కార్మికుల తరపున ఇలాంటి పిటిషన్ను నిర్వహించడానికి PUDRకు స్టాండింగ్ ఉందా అనేది.
- Whether payment of wages lower than the minimum wage fixed under the Minimum Wages Act, 1948 amounts to "forced labour" within the meaning of Article 23.కనీస వేతనాల చట్టం, 1948 కింద నిర్ణయించిన కనీస వేతనం కంటే తక్కువ వేతనం చెల్లించడం ఆర్టికల్ 23 అర్థంలో "బలవంతపు కార్మికం"గా పరిగణించబడుతుందా అనేది.
- Whether Article 23, which does not in its own text refer to "the State", is enforceable directly against private contractors, or only against the State as defined in Article 12.తన సొంత పాఠ్యంలో "రాజ్యం" అని ప్రస్తావించని ఆర్టికల్ 23, ప్రైవేట్ కాంట్రాక్టర్లపై నేరుగా అమలు అవుతుందా, లేదా ఆర్టికల్ 12లో నిర్వచించిన రాజ్యంపై మాత్రమేనా అనేది.
- Whether the Union of India, the Delhi Administration, and the Delhi Development Authority, as the ultimate principal employers who sponsored and funded the Asiad works, were legally responsible for ensuring compliance with labour welfare legislation by the contractors and sub-contractors they engaged, or whether liability stopped at the contractors themselves.ఏషియాడ్ పనులకు ఆర్థిక సహాయం చేసి, స్పాన్సర్ చేసిన అంతిమ ప్రధాన యజమానులుగా, యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఢిల్లీ పరిపాలన, మరియు ఢిల్లీ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ, తాము నియమించిన కాంట్రాక్టర్లు మరియు సబ్-కాంట్రాక్టర్ల ద్వారా కార్మిక సంక్షేమ శాసనానికి అనుగుణంగా వ్యవహరించేలా చూసుకోవలసిన చట్టపరమైన బాధ్యత కలిగి ఉన్నాయా, లేదా బాధ్యత కాంట్రాక్టర్ల వద్దే ఆగిపోతుందా అనేది.
- Whether paying women workers a lower daily wage than men for identical construction work violated the constitutional guarantee of equality read with the Equal Remuneration Act, 1976.ఒకేలాంటి నిర్మాణ పనికి స్త్రీ కార్మికులకు పురుషుల కంటే తక్కువ రోజువారీ వేతనం చెల్లించడం, సమాన వేతన చట్టం, 1976తో కలిపి చదివితే, రాజ్యాంగబద్ధమైన సమానత్వ హామీని ఉల్లంఘిస్తుందా అనేది.
- Whether the employment of children below fourteen years of age directly on construction work at the Asiad sites violated Article 24 and the Employment of Children Act, 1938.ఏషియాడ్ ప్రదేశాల్లో నేరుగా నిర్మాణ పనిలో పద్నాలుగు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయసున్న పిల్లలను నియమించడం ఆర్టికల్ 24 మరియు బాలల ఉపాధి చట్టం, 1938ను ఉల్లంఘిస్తుందా అనేది.
ANALYSIS
- On maintainability, the Court held that requiring every affected workman to individually draft and file a formal writ petition would defeat the very purpose of Article 32 for the poorest and most powerless sections of society, who lack the means, literacy, or opportunity to approach the Court themselves; treating a genuine, well-documented letter raising a real Fundamental Rights violation as a writ petition, and allowing a public-spirited organisation to espouse the cause of workers who cannot approach the Court themselves, was necessary to make the guarantee of Article 32 meaningful in substance, not merely in form.నిర్వహణీయతపై, ప్రతి ప్రభావిత కార్మికుడు వ్యక్తిగతంగా ఒక అధికారిక రిట్ పిటిషన్ను రూపొందించి దాఖలు చేయమని అవసరం చేయడం, కోర్టును తామంతట తాము ఆశ్రయించడానికి సాధనాలు, అక్షరాస్యత, లేదా అవకాశం లేని సమాజంలోని అత్యంత పేద, అత్యంత బలహీన వర్గాలకు ఆర్టికల్ 32 యొక్క నిజమైన ఉద్దేశ్యాన్నే భంగపరుస్తుందని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది; నిజమైన, బాగా డాక్యుమెంట్ చేయబడిన ఒక ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘనను లేవనెత్తే లేఖను రిట్ పిటిషన్గా పరిగణించడం, మరియు కోర్టును తామంతట తాము ఆశ్రయించలేని కార్మికుల కారణాన్ని సమర్థించడానికి ఒక ప్రజా-భావన గల సంస్థను అనుమతించడం, ఆర్టికల్ 32 హామీని కేవలం రూపంలో కాకుండా సారాంశంలో అర్థవంతంగా చేయడానికి అవసరమని కోర్టు వివరించింది.
- On the meaning of "forced labour", the Court reasoned that "force" under Article 23 is not confined to physical compulsion; a person who agrees to work for less than the minimum wage does not do so as a matter of genuine free choice, but because poverty, want, and destitution leave him no real alternative — this economic compulsion is itself a species of "force", so that any labour or service rendered for remuneration below the legally fixed minimum wage falls squarely within "forced labour" for the purposes of Article 23, regardless of whether the worker outwardly appears to have consented to the arrangement."బలవంతపు కార్మికం" అర్థంపై, ఆర్టికల్ 23 కింద "బలవంతం" కేవలం భౌతిక బలవంతానికే పరిమితం కాదని కోర్టు వివరించింది; కనీస వేతనం కంటే తక్కువకు పని చేయడానికి అంగీకరించే వ్యక్తి, నిజమైన స్వేచ్ఛా ఎంపిక ద్వారా అలా చేయడు, కానీ పేదరికం, లేమి, మరియు దుర్భరస్థితి అతనికి నిజమైన ప్రత్యామ్నాయాన్ని వదలవు కాబట్టి — ఈ ఆర్థిక బలవంతమే ఒక రకమైన "బలవంతం", కాబట్టి చట్టపరంగా నిర్ణయించిన కనీస వేతనం కంటే తక్కువ వేతనానికి అందించిన ఏదైనా కార్మికం లేదా సేవ, కార్మికుడు ఈ ఏర్పాటుకు బాహ్యంగా అంగీకరించినట్లు కనిపించినా, ఆర్టికల్ 23 ప్రయోజనాల కోసం "బలవంతపు కార్మికం" పరిధిలోకి నేరుగా వస్తుంది అని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.
- On enforceability against private persons, the Court noted that Articles 15(2), 17, 23, and 24 are deliberately worded without any reference to "the State", unlike Articles 14 to 22 generally, and held that this textual choice was intentional — Article 23 is meant to strike at exploitative practices "wherever they are found", whether the exploiter is the State or a private individual, since the evil the provision targets (forced extraction of labour from the vulnerable) is equally present, and equally objectionable, in private employment relationships.ప్రైవేట్ వ్యక్తులపై అమలు సామర్థ్యంపై, ఆర్టికల్ 14 నుండి 22 వరకు సాధారణంగా ఉన్నదానికి భిన్నంగా, ఆర్టికల్ 15(2), 17, 23, మరియు 24లు ఉద్దేశపూర్వకంగా "రాజ్యం" ప్రస్తావన లేకుండా రూపొందించబడ్డాయని కోర్టు గమనించింది, మరియు ఈ పాఠ్యపరమైన ఎంపిక ఉద్దేశపూర్వకమైనదని తీర్పు ఇచ్చింది — దోపిడీ చేసేవాడు రాజ్యమైనా లేదా ప్రైవేట్ వ్యక్తి అయినా, ఆర్టికల్ 23, దోపిడీ ఆచారాలను "అవి ఎక్కడ కనిపించినా" ఎదుర్కోవడానికి ఉద్దేశించబడింది, ఎందుకంటే ఈ నిబంధన లక్ష్యంగా చేసుకున్న దుష్ప్రవర్తన (బలహీనుల నుండి బలవంతపు కార్మిక వెలికితీత) ప్రైవేట్ ఉపాధి సంబంధాల్లో కూడా సమానంగా ఉంది, మరియు సమానంగా అభ్యంతరకరమైనది.
- On the liability of the principal employers, the Court held that the Union of India, the Delhi Administration, and the Delhi Development Authority could not shield themselves from responsibility merely by interposing contractors between themselves and the actual labourers — since the entire Asiad project was sponsored, funded, and ultimately controlled by these public bodies, they bore a continuing duty to ensure that the labour laws applicable to the project were actually observed on the ground, and could not treat the contractors' defaults as someone else's problem while the work was carried out for their own benefit.ప్రధాన యజమానుల బాధ్యతపై, తమకు మరియు వాస్తవ కార్మికులకు మధ్య కేవలం కాంట్రాక్టర్లను చొప్పించడం ద్వారా, యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఢిల్లీ పరిపాలన, మరియు ఢిల్లీ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ తమను తాము బాధ్యత నుండి రక్షించుకోలేవని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది — మొత్తం ఏషియాడ్ ప్రాజెక్టు ఈ ప్రజా సంస్థలచే స్పాన్సర్ చేయబడి, నిధులు సమకూర్చబడి, అంతిమంగా నియంత్రించబడింది కాబట్టి, ప్రాజెక్టుకు వర్తించే కార్మిక చట్టాలు వాస్తవానికి క్షేత్రస్థాయిలో పాటించబడేలా చూసుకోవలసిన నిరంతర బాధ్యత వాటికి ఉంది, మరియు తమ సొంత ప్రయోజనం కోసం పని జరుగుతున్నప్పుడు కాంట్రాక్టర్ల డిఫాల్ట్లను వేరొకరి సమస్యగా పరిగణించలేవు.
- On equal remuneration, the Court held that paying women a lower wage than men for the same construction work had no rational basis whatsoever and directly offended the constitutional guarantee of equality, reinforced by the statutory command of the Equal Remuneration Act, 1976, and by the Directive Principle under Article 39(d) requiring equal pay for equal work for both men and women.సమాన వేతనంపై, అదే నిర్మాణ పనికి పురుషుల కంటే స్త్రీలకు తక్కువ వేతనం చెల్లించడానికి ఎలాంటి హేతుబద్ధమైన ఆధారం లేదని, మరియు ఇది రాజ్యాంగబద్ధమైన సమానత్వ హామీని నేరుగా అభ్యంతరపరుస్తుందని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది, దీన్ని సమాన వేతన చట్టం, 1976 యొక్క శాసనపరమైన ఆదేశం, మరియు స్త్రీ పురుషులిద్దరికీ సమాన పనికి సమాన వేతనం అవసరం చేసే ఆర్టికల్ 39(డి) కింద ఆదేశిక సూత్రం బలపరుస్తుంది.
- On child labour, the Court held that the averments regarding employment of children below fourteen years in construction work, if true, disclosed a clear violation of Article 24 and the Employment of Children Act, 1938, since construction is inherently hazardous work, and directed that this aspect be investigated and remedied along with the other violations.బాలల కార్మికంపై, పద్నాలుగు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయసున్న పిల్లలను నిర్మాణ పనిలో నియమించడం గురించిన ఆరోపణలు, నిజమైతే, ఆర్టికల్ 24 మరియు బాలల ఉపాధి చట్టం, 1938 యొక్క స్పష్టమైన ఉల్లంఘనను వెల్లడిస్తాయని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది, ఎందుకంటే నిర్మాణం అంతర్లీనంగా ప్రమాదకరమైన పని, మరియు ఈ అంశాన్ని ఇతర ఉల్లంఘనలతో పాటు దర్యాప్తు చేసి పరిష్కరించాలని ఆదేశించింది.
JUDGEMENT
The Supreme Court allowed the writ petition. It held that the letter from PUDR was validly maintainable as a writ petition under Article 32, and that PUDR had the standing to bring the grievances of the Asiad workmen before the Court. On the merits, the Court held that the non-payment of the statutory minimum wage to the workmen amounted to a violation of Article 23, that this violation was directly attributable not only to the contractors who actually engaged the workmen but also to the Union of India, the Delhi Administration, and the Delhi Development Authority as the principal employers responsible for the project, and that Article 23 could be enforced against the contractors as private individuals notwithstanding that it did not refer to "the State". The Court further held that paying women workers less than men for identical work violated the constitutional guarantee of equality and the Equal Remuneration Act, 1976, and that the employment of children below fourteen years on the construction sites, if established, violated Article 24. The Court issued a series of directions requiring the Union of India, the Delhi Administration, and the Delhi Development Authority to take immediate and effective steps to ensure that the minimum wage was actually paid to every workman, that women received equal wages for equal work, that children below the prescribed age were not employed, and that the welfare provisions of the Contract Labour (Regulation and Abolition) Act, 1970 and other applicable labour legislation were genuinely observed at the Asiad work sites, with continuing supervision to secure compliance.
సుప్రీంకోర్టు రిట్ పిటిషన్ను అనుమతించింది. PUDR నుండి వచ్చిన లేఖ ఆర్టికల్ 32 కింద రిట్ పిటిషన్గా చెల్లుబాటుగా నిర్వహించదగినదని, మరియు ఏషియాడ్ కార్మికుల ఫిర్యాదులను కోర్టు ముందు తీసుకురావడానికి PUDRకు స్టాండింగ్ ఉందని తీర్పు ఇచ్చింది. మెరిట్పై, కార్మికులకు చట్టబద్ధమైన కనీస వేతనం చెల్లించకపోవడం ఆర్టికల్ 23 ఉల్లంఘనగా పరిగణించబడుతుందని, ఈ ఉల్లంఘన కార్మికులను వాస్తవంగా నియమించిన కాంట్రాక్టర్లకు మాత్రమే కాకుండా, ప్రాజెక్టుకు బాధ్యత వహించే ప్రధాన యజమానులుగా యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఢిల్లీ పరిపాలన, మరియు ఢిల్లీ డెవలప్మెంట్ అథారిటీకి కూడా నేరుగా ఆపాదించదగినదని, మరియు ఆర్టికల్ 23 "రాజ్యం" ప్రస్తావన లేకపోయినప్పటికీ కాంట్రాక్టర్లపై ప్రైవేట్ వ్యక్తులుగా అమలు చేయవచ్చని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. ఒకేలాంటి పనికి పురుషుల కంటే స్త్రీ కార్మికులకు తక్కువ చెల్లించడం రాజ్యాంగబద్ధమైన సమానత్వ హామీని మరియు సమాన వేతన చట్టం, 1976ను ఉల్లంఘిస్తుందని, మరియు నిర్మాణ ప్రదేశాల్లో పద్నాలుగు సంవత్సరాల కంటే తక్కువ వయసున్న పిల్లలను నియమించడం, రుజువైతే, ఆర్టికల్ 24ను ఉల్లంఘిస్తుందని కోర్టు మరింత తీర్పు ఇచ్చింది. ప్రతి కార్మికుడికి కనీస వేతనం వాస్తవంగా చెల్లించేలా, స్త్రీలు సమాన పనికి సమాన వేతనం పొందేలా, నిర్దేశిత వయసు కంటే తక్కువ వయసున్న పిల్లలను నియమించకుండా, మరియు కాంట్రాక్టు కార్మిక (నియంత్రణ మరియు రద్దు) చట్టం, 1970 మరియు ఇతర వర్తించే కార్మిక శాసనం యొక్క సంక్షేమ నిబంధనలను ఏషియాడ్ పని ప్రదేశాల్లో నిజంగా పాటించేలా తక్షణమే, సమర్థవంతమైన చర్యలు తీసుకోవాలని యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, ఢిల్లీ పరిపాలన, మరియు ఢిల్లీ డెవలప్మెంట్ అథారిటీని ఆదేశిస్తూ, పాటింపును నిర్ధారించడానికి నిరంతర పర్యవేక్షణతో సుప్రీంకోర్టు అనేక ఆదేశాలను జారీ చేసింది.
CONCLUSION
People's Union for Democratic Rights v. Union of India remains one of the most significant early Public Interest Litigation judgments in Indian constitutional history, alongside cases like Bandhua Mukti Morcha v. Union of India decided soon after. Its interpretation of "forced labour" under Article 23 — extending "force" to include economic compulsion arising from poverty and sub-minimum wages — has been consistently followed in subsequent labour-rights litigation, and its holding that Article 23 binds private individuals as well as the State remains a standard illustration, in every constitutional law course, of a Fundamental Right deliberately drafted to reach beyond State action. Its recognition of a principal employer's continuing responsibility for labour conditions on projects it sponsors, even where work is executed through contractors, has also influenced how courts approach liability in large public infrastructure and welfare projects more generally. The case is regularly cited together with Bandhua Mukti Morcha for its foundational contribution to India's epistolary-jurisdiction model of Public Interest Litigation, under which a genuine, well-substantiated letter raising a Fundamental Rights violation on behalf of those unable to approach the Court themselves can be treated as a writ petition under Article 32.
పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ డెమోక్రటిక్ రైట్స్ v. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా, వెంటనే నిర్ణయించబడిన బంధువా ముక్తి మోర్చా v. యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా వంటి కేసులతో పాటు, భారత రాజ్యాంగ చరిత్రలో అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రారంభ ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం తీర్పుల్లో ఒకటిగా మిగిలిపోయింది. ఆర్టికల్ 23 కింద "బలవంతపు కార్మికం" యొక్క దాని వ్యాఖ్యానం — పేదరికం మరియు కనీస-వేతనం-కంటే-తక్కువ నుండి తలెత్తే ఆర్థిక బలవంతాన్ని కూడా చేర్చడానికి "బలవంతం"ను విస్తరించడం — తర్వాతి కార్మిక-హక్కుల వ్యాజ్యంలో స్థిరంగా అనుసరించబడింది, మరియు ఆర్టికల్ 23 రాజ్యంతో పాటు ప్రైవేట్ వ్యక్తులను కూడా కట్టుబాటు చేస్తుందనే దాని తీర్పు, రాజ్యం చర్యకు మించి చేరుకోవడానికి ఉద్దేశపూర్వకంగా రూపొందించిన ప్రాథమిక హక్కుకు ప్రతి రాజ్యాంగ చట్టం కోర్సులోనూ ఒక ప్రామాణిక ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది. తాను స్పాన్సర్ చేసే ప్రాజెక్టుల్లో కార్మిక పరిస్థితులకు ప్రధాన యజమాని యొక్క నిరంతర బాధ్యత గురించి దాని గుర్తింపు, పని కాంట్రాక్టర్ల ద్వారా నిర్వహించబడినప్పటికీ, పెద్ద ప్రజా మౌలిక సదుపాయాలు మరియు సంక్షేమ ప్రాజెక్టుల్లో బాధ్యతను కోర్టులు ఎలా సంప్రదిస్తాయో మరింత సాధారణంగా ప్రభావితం చేసింది. ఈ కేసు, తామంతట తాము కోర్టును ఆశ్రయించలేని వారి తరపున ప్రాథమిక హక్కుల ఉల్లంఘనను లేవనెత్తే నిజమైన, బాగా నిరూపించబడిన లేఖను ఆర్టికల్ 32 కింద రిట్ పిటిషన్గా పరిగణించగల భారతదేశం యొక్క ఉత్తర-అధికార పరిధి (epistolary jurisdiction) ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం నమూనాకు దాని మౌలిక సహకారం కోసం బంధువా ముక్తి మోర్చాతో పాటు క్రమం తప్పకుండా ఉదహరించబడుతుంది.
No comments:
Post a Comment