The Sardar Sarovar Dam case, in which a divided Supreme Court applied sustainable development to permit a major infrastructure project to continue, conditioned on step-by-step rehabilitation of displaced families.
సర్దార్ సరోవర్ ఆనకట్ట కేసు, దీనిలో విభజించబడిన సుప్రీంకోర్టు స్థానభ్రంశం చెందిన కుటుంబాల దశలవారీ పునరావాసంపై షరతుతో ఒక ప్రధాన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టును కొనసాగించడానికి స్థిరమైన అభివృద్ధిని వర్తింపజేసింది.
| Court | Supreme Court of India |
|---|---|
| Bench | B.N. Kirpal, G.B. Pattanaik and S.P. Bharucha, JJ. (2:1, Bharucha, J. dissenting) |
| Year | 18 October 2000 — AIR 2000 SC 3751 |
| Cited in | 5. Role of the Indian Judiciary in the Evolution of Environmental Jurisprudence |
FACTS
The Sardar Sarovar Dam on the Narmada river was a large, multi-State river-valley development project spanning Gujarat, Madhya Pradesh and Maharashtra, sanctioned following an award of the Narmada Water Disputes Tribunal and intended to provide irrigation, drinking water and hydroelectric power, with construction beginning in 1987 following environmental clearance from the Union Government. Narmada Bachao Andolan, a people's movement representing communities to be displaced by the rising reservoir, filed a writ petition in 1994 challenging further construction, arguing that the environmental clearance had been granted without complete environmental impact studies and that rehabilitation and resettlement of the thousands of tribal and other project-affected families had not been adequately planned or executed ahead of submergence at each successive height of the dam. By the time the matter reached final hearing, the dam had already been under construction for well over a decade and had reached a substantial height.
నర్మదా నదిపై సర్దార్ సరోవర్ ఆనకట్ట గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్ మరియు మహారాష్ట్రలో విస్తరించిన పెద్ద, బహుళ-రాష్ట్ర నదీ లోయ అభివృద్ధి ప్రాజెక్టు, నర్మదా జల వివాదాల ట్రిబ్యునల్ తీర్పు తర్వాత మంజూరు చేయబడింది మరియు సాగునీరు, తాగునీరు మరియు జలవిద్యుత్ శక్తిని అందించడానికి ఉద్దేశించబడింది, యూనియన్ ప్రభుత్వం నుండి పర్యావరణ అనుమతి పొందిన తర్వాత 1987లో నిర్మాణం ప్రారంభమైంది. పెరుగుతున్న రిజర్వాయర్ వల్ల స్థానభ్రంశం చెందే వర్గాలకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న ప్రజా ఉద్యమమైన నర్మదా బచావో ఆందోళన్, పర్యావరణ అనుమతి పూర్తి పర్యావరణ ప్రభావ అధ్యయనాలు లేకుండా మంజూరు చేయబడిందని, మరియు ఆనకట్ట యొక్క ప్రతి వరుస ఎత్తు వద్ద ముంపుకు ముందు వేలాది గిరిజన మరియు ఇతర ప్రాజెక్టు-ప్రభావిత కుటుంబాల పునరావాసం మరియు పునఃస్థాపన సరిగ్గా ప్రణాళిక చేయబడలేదని లేదా అమలు చేయబడలేదని వాదిస్తూ, మరింత నిర్మాణాన్ని సవాలు చేస్తూ 1994లో రిట్ పిటిషన్ దాఖలు చేసింది. విషయం తుది విచారణకు చేరే సమయానికి, ఆనకట్ట పదేళ్లకు పైగా నిర్మాణంలో ఉంది మరియు గణనీయమైన ఎత్తుకు చేరుకుంది.
ISSUES
- Whether the project's environmental clearance, granted without complete environmental impact studies at the time, was valid, and whether construction could continue in their absence.ఆ సమయంలో పూర్తి పర్యావరణ ప్రభావ అధ్యయనాలు లేకుండా మంజూరు చేసిన ప్రాజెక్టు యొక్క పర్యావరణ అనుమతి చెల్లుబాటు అయ్యేదా, మరియు అవి లేకుండా నిర్మాణం కొనసాగవచ్చా.
- Whether rehabilitation and resettlement of project-affected persons had been adequately planned and implemented to justify allowing further submergence and construction.మరింత ముంపు మరియు నిర్మాణాన్ని అనుమతించడాన్ని సమర్థించడానికి ప్రాజెక్టు-ప్రభావిత వ్యక్తుల పునరావాసం మరియు పునఃస్థాపన తగినంతగా ప్రణాళిక చేయబడి అమలు చేయబడిందా.
- Whether the doctrine of laches — unexplained delay in approaching the Court, given years had passed since the project's approval and substantial construction — barred the relief sought.ప్రాజెక్టు ఆమోదం మరియు గణనీయమైన నిర్మాణం జరిగిన సంవత్సరాల తర్వాత కోర్టును ఆశ్రయించడంలో వివరించని జాప్యం సిద్ధాంతం (లాచెస్) కోరిన ఉపశమనాన్ని అడ్డుకుంటుందా.
- How the competing considerations of large-scale developmental benefit against displacement and ecological disruption should be balanced under the principle of sustainable development.స్థిరమైన అభివృద్ధి సూత్రం కింద పెద్ద-స్థాయి అభివృద్ధి ప్రయోజనం మరియు స్థానభ్రంశం, పర్యావరణ అంతరాయం మధ్య పోటీపడే పరిగణనలను ఎలా సమతుల్యం చేయాలి.
ANALYSIS
- The majority held that once the Union Government had granted environmental clearance in 1987 on a conditional basis, meant to be worked out alongside the project's progress rather than requiring every study to be complete before any construction, and given the Tribunal award and years of executive scrutiny behind it, it was not for the Court to re-appraise the environmental wisdom of the project as if sitting in appeal over an expert executive decision — judicial review of such policy is limited to whether the decision-making process followed law, not whether the decision itself was the best possible one.యూనియన్ ప్రభుత్వం 1987లో షరతులతో కూడిన పర్యావరణ అనుమతిని మంజూరు చేసిన తర్వాత, ఇది ప్రతి అధ్యయనం పూర్తయ్యేవరకు ఏ నిర్మాణాన్ని అనుమతించని బదులు ప్రాజెక్టు పురోగతితో పాటు రూపొందించాల్సినదని, మరియు దాని వెనుక ట్రిబ్యునల్ తీర్పు మరియు సంవత్సరాల కార్యనిర్వాహక పరిశీలన ఉన్నందున, నిపుణుల కార్యనిర్వాహక నిర్ణయంపై అప్పీలులో కూర్చున్నట్లుగా ప్రాజెక్టు యొక్క పర్యావరణ వివేకాన్ని తిరిగి మదింపు చేయడం కోర్టు పని కాదని మెజారిటీ తీర్పు ఇచ్చింది — అలాంటి విధానం యొక్క న్యాయ సమీక్ష నిర్ణయం ఉత్తమమైనదా అనేదానికి కాకుండా నిర్ణయ ప్రక్రియ చట్టాన్ని అనుసరించిందా అనేదానికి పరిమితం.
- On rehabilitation, the majority held that the Tribunal's award already contained a comprehensive R&R scheme requiring resettlement to proceed pari passu (step by step) with the dam's rising height — meaning construction to any given height could proceed once R&R for the population displaced at that height was completed, not that all eventual R&R had to precede any construction at all — and directed continuous monitoring by each State's Grievance Redressal Authority to verify this condition before any further height increase.పునరావాసంపై, ట్రిబ్యునల్ తీర్పులో ఇప్పటికే సమగ్రమైన R&R పథకం ఉందని, ఆనకట్ట పెరుగుతున్న ఎత్తుతో పాటు పునఃస్థాపన pari passu (దశలవారీగా) కొనసాగాలని అవసరమని మెజారిటీ తీర్పు ఇచ్చింది — అంటే ఏ నిర్మాణానికైనా ముందు మొత్తం అంతిమ R&R జరగాలని కాదు, ఇచ్చిన ఎత్తు వద్ద స్థానభ్రంశం చెందిన జనాభాకు R&R పూర్తయిన తర్వాతే ఆ ఎత్తు వరకు నిర్మాణం కొనసాగవచ్చు — మరియు ఏదైనా మరింత ఎత్తు పెంపుకు ముందు ఈ షరతును ధృవీకరించడానికి ప్రతి రాష్ట్రం యొక్క ఫిర్యాదు పరిష్కార అధికార సంస్థ నిరంతర పర్యవేక్షణను ఆదేశించింది.
- On laches, the majority found the petition suffered considerable delay, filed years after clearance and after substantial construction and expenditure had already occurred, and treated this reliance interest as a factor weighing against a wholesale reconsideration of the project's basic validity at this late stage.లాచెస్పై, అనుమతి మరియు గణనీయమైన నిర్మాణం, వ్యయం ఇప్పటికే జరిగిన సంవత్సరాల తర్వాత దాఖలు చేయబడినందున పిటిషన్ గణనీయమైన జాప్యంతో బాధపడుతోందని మెజారిటీ కనుగొంది, మరియు ఈ ఆలస్య దశలో ప్రాజెక్టు యొక్క ప్రాథమిక చెల్లుబాటును పూర్తిగా పునఃపరిశీలించడానికి వ్యతిరేకంగా బరువుగా ఉండే అంశంగా ఈ ఆధారపడిన ప్రయోజనాన్ని పరిగణించింది.
- Justice Bharucha's dissent took the opposite view on the facts, holding that the scale of the project's demonstrated environmental and human consequences meant relief should not be denied merely because of delay or because construction had already progressed, and that the rehabilitation actually documented on the ground was inadequate to the scale of displacement, warranting a more cautious approach.న్యాయమూర్తి భరూచా భిన్నాభిప్రాయం వాస్తవాలపై వ్యతిరేక అభిప్రాయాన్ని తీసుకుంది, ప్రాజెక్టు యొక్క నిరూపితమైన పర్యావరణ మరియు మానవ పరిణామాల స్థాయి కేవలం జాప్యం లేదా నిర్మాణం ఇప్పటికే పురోగతి చెందిందని మాత్రమే ఉపశమనాన్ని నిరాకరించకూడదని అర్థమని, మరియు నేలపై నిజంగా నమోదైన పునరావాసం స్థానభ్రంశం స్థాయికి సరిపోదని, మరింత జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాల్సిన అవసరం ఉందని తీర్పు ఇచ్చింది.
JUDGEMENT
By a 2:1 majority, the Supreme Court permitted the Sardar Sarovar Dam's construction to continue up to its full sanctioned height, but only in stages, with each stage of height increase conditioned on the Relief and Rehabilitation Sub-Group's certification that rehabilitation for that stage's displaced persons had been completed, and subject to continued monitoring and periodic reporting by the Grievance Redressal Authorities. Justice Bharucha dissented, favouring a more restrictive approach pending fuller demonstration of adequate rehabilitation.
2:1 మెజారిటీతో, సర్దార్ సరోవర్ ఆనకట్ట నిర్మాణాన్ని దాని పూర్తి మంజూరైన ఎత్తు వరకు కొనసాగించడానికి సుప్రీంకోర్టు అనుమతించింది, కానీ దశలవారీగా మాత్రమే, ప్రతి ఎత్తు పెంపు దశ ఆ దశ స్థానభ్రంశం చెందిన వ్యక్తులకు పునరావాసం పూర్తయిందని రిలీఫ్ అండ్ రిహాబిలిటేషన్ సబ్-గ్రూప్ ధృవీకరణపై షరతు, మరియు ఫిర్యాదు పరిష్కార అధికార సంస్థలచే నిరంతర పర్యవేక్షణ మరియు కాలానుగుణ నివేదికకు లోబడి. తగినంత పునరావాసం మరింత పూర్తిగా ప్రదర్శించే వరకు మరింత నియంత్రిత విధానానికి అనుకూలంగా న్యాయమూర్తి భరూచా భిన్నాభిప్రాయం వ్యక్తం చేశారు.
CONCLUSION
Narmada Bachao Andolan remains the leading Indian illustration of a court applying the principle of sustainable development to reconcile a major infrastructure project with environmental and human-displacement concerns, rather than treating development and environmental protection as always mutually exclusive; it is also frequently cited for its treatment of laches in public interest litigation and for the pari passu rehabilitation-monitoring model it established, later used in other large infrastructure disputes. Its 2:1 split, rather than a unanimous outcome, is a detail exam answers often miss and is worth remembering precisely.
అభివృద్ధి మరియు పర్యావరణ పరిరక్షణను ఎల్లప్పుడూ పరస్పర విరుద్ధమైనవిగా పరిగణించకుండా, ఒక ప్రధాన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టును పర్యావరణ మరియు మానవ-స్థానభ్రంశం ఆందోళనలతో సమన్వయపరచడానికి స్థిరమైన అభివృద్ధి సూత్రాన్ని వర్తింపజేసిన కోర్టుకు నర్మదా బచావో ఆందోళన్ ప్రధాన భారత ఉదాహరణగా మిగిలిపోయింది; ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యంలో లాచెస్ దీన్ని ఎలా వ్యవహరించిందనే దానికి మరియు అది స్థాపించిన pari passu పునరావాస-పర్యవేక్షణ నమూనాకు కూడా ఇది తరచుగా ఉదహరించబడుతుంది, తర్వాత ఇతర పెద్ద మౌలిక సదుపాయాల వివాదాల్లో ఉపయోగించబడింది. ఏకగ్రీవ ఫలితం కాకుండా దాని 2:1 విభజన, పరీక్ష సమాధానాలు తరచుగా కోల్పోయే వివరం మరియు ఖచ్చితంగా గుర్తుంచుకోదగినది.
No comments:
Post a Comment