1. సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం | కాలుష్యం అంతర్జాతీయ సరిహద్దును దాటినప్పుడు

ఇది పర్యావరణ చట్టం, యూనిట్ V లో మొదటి పోస్ట్ — ఈ యూనిట్ పర్యావరణ పరిరక్షణ కోసం అంతర్జాతీయ వ్యవస్థను అధ్యయనం చేస్తుంది; యూనిట్లు II మరియు IIIలో అధ్యయనం చేసిన స్వచ్ఛమైన దేశీయ పర్యావరణ చట్టం సరిపోని పరిస్థితిని సృష్టించే సమస్య — సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యాన్ని ఈ పోస్ట్ పరిచయం చేస్తుంది.

ఈ టాపిక్ పరిష్కరించే సమస్య

ఈ సబ్జెక్ట్‌లో ఇప్పటివరకు అధ్యయనం చేసినవన్నీ — నీటి (కాలుష్య నివారణ మరియు నియంత్రణ) చట్టం, 1974, గాలి (కాలుష్య నివారణ మరియు నియంత్రణ) చట్టం, 1981, పర్యావరణ (పరిరక్షణ) చట్టం, 1986, మరియు భారత న్యాయస్థానాల రిట్ అధికార పరిధి — ఒక దేశ సరిహద్దుల్లోనే పనిచేస్తాయి. ఈ యంత్రాంగాలలో ప్రతి ఒక్కటి చట్టం చేసే అధికారం ఉన్న ఒకే సార్వభౌమాధికారాన్ని, ఆ చట్టాన్ని అమలు చేసే అధికార పరిధి గల న్యాయస్థానాలను, మరియు చివరకు ఒకే న్యాయ వ్యవస్థకు జవాబుదారీగా ఉండే కాలుష్యకారుడు మరియు బాధితుడిని ఊహిస్తుంది. అయితే, కాలుష్యం మ్యాప్‌పై గీసిన గీతను గౌరవించదు. సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉన్న ఒక కర్మాగారం నుండి వచ్చే పొగ పొరుగు దేశంలోకి వెళ్లవచ్చు; ఒక దేశంలో పుట్టి మరో దేశం గుండా ప్రవహించే నది పైభాగంలో పోసిన ఏదైనా తీసుకువెళుతుంది; అణు ప్రమాదం నుండి వచ్చే రేడియోధార్మిక ధూళి గాలి ఎక్కడ తీసుకువెళితే అక్కడికి ప్రయాణిస్తుంది; మరియు ఓజోన్ పొరను క్షీణింపజేసే లేదా వాతావరణాన్ని వేడెక్కించే వాయువులు వాటిని విడుదల చేసిన దేశంలో అస్సలు ఉండవు — అవి మొత్తం గ్రహాన్ని ప్రభావితం చేస్తాయి. భారతదేశపు దేశీయ కాలుష్య-నియంత్రణ చట్టాలు ఏవీ విదేశీ కాలుష్యకారుడిని కట్టుబెట్టలేవు, మరియు భారతదేశ భూభాగం వెలుపల పూర్తిగా పనిచేస్తున్న వ్యక్తి లేదా కంపెనీపై సాధారణంగా భారత న్యాయస్థానం అమలు చేయదగిన ఉత్తర్వు జారీ చేయలేదు. ఈ రకమైన హానికి పేరు సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం, మరియు ఇది ఈ మొత్తం యూనిట్‌కు ప్రారంభ బిందువు, ఎందుకంటే దేశీయ పర్యావరణ చట్టానికి సమాధానం లేని ఖచ్చితమైన పరిస్థితి ఇదే, మరియు దీని కోసమే అంతర్జాతీయ పర్యావరణ చట్టం అనే ప్రత్యేక వ్యవస్థను నిర్మించాల్సి వచ్చింది.

సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యంగా దేనిని పరిగణిస్తారు

సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం అంటే ఒక దేశ భూభాగంలో లేదా నియంత్రణలో ఉన్న మూలం (సహజమైనది లేదా మానవ నిర్మితమైనది) నుండి ఉద్భవించి, మరో దేశ భూభాగంలో లేదా అధిక సముద్రాలు లేదా ఎగువ వాతావరణం వంటి ఏ దేశపు జాతీయ అధికార పరిధికి మించిన ప్రాంతాలలో పర్యావరణ హానిని కలిగించే లేదా కలిగించే ప్రమాదం ఉన్న కాలుష్యం. దీన్ని రెండు విస్తృత రూపాలుగా వేరు చేయడం ఉపయోగకరం. మొదటిది పాయింట్-టు-పాయింట్ సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం, ఇక్కడ మూలం మరియు ప్రభావం రెండూ గుర్తించదగినవి మరియు సహేతుకంగా దగ్గరగా ఉంటాయి — క్లాసిక్ ఉదాహరణ అంతర్జాతీయ సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఉన్న కర్మాగారం నుండి వచ్చే పొగ లేదా ఆవిరులు దాన్ని దాటి వెళ్లడం, లేదా ఎగువ దేశంలోని నదిలోకి వదిలిన కాలుష్య కారకాలు దిగువ దేశంలోని నీటి నాణ్యతను ప్రభావితం చేయడం. రెండవది వ్యాప్తి చెందిన లేదా ప్రపంచ సరిహద్దు దాటిన హాని, ఇక్కడ కాలుష్య కారకం హాని కలిగించే ముందు భాగస్వామ్య ప్రపంచ మాధ్యమంలో — వాతావరణం లేదా మహాసముద్రాలలో — కలిసిపోతుంది, కాబట్టి ఏ ఒక్క దేశపు ఉద్గారాలను నిర్దిష్ట మరో దేశంలోని నిర్దిష్ట హానికి గుర్తించలేము. ఓజోన్ క్షీణింపజేసే పదార్థాలు మరియు వాతావరణ మార్పుకు కారణమయ్యే గ్రీన్‌హౌస్ వాయువులు ఈ రెండవ వర్గంలోకి వస్తాయి; ప్రతి దేశపు ఉద్గారాలు ప్రతి ఇతర దేశం అనుభవించే హానికి దోహదపడతాయనే అర్థంలో ఇవి సరిహద్దు దాటినవి, కానీ ఏదైనా ఒక మూలం మరియు ఏదైనా ఒక ప్రభావం మధ్య కారణ సంబంధం ప్రత్యక్షంగా కాకుండా వ్యాప్తి చెందినదిగా ఉంటుంది.

సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం యొక్క రెండు రూపాలు

పాయింట్-టు-పాయింట్

గుర్తించదగిన మూలం మరియు ప్రభావం, సహేతుకంగా దగ్గరగా — ఉదా. సరిహద్దు దాటిన పొగ, భాగస్వామ్య నది

వ్యాప్తి చెందిన / ప్రపంచ

కాలుష్య కారకం హాని కలిగించే ముందు భాగస్వామ్య ప్రపంచ మాధ్యమంలో కలిసిపోతుంది — ఉదా. ఓజోన్ క్షీణత, వాతావరణ మార్పు

ట్రెయిల్ స్మెల్టర్ మధ్యవర్తిత్వం (అమెరికా v. కెనడా) (1938 & 1941) — జాన్ ఫ్రాన్స్ హోస్టీ, చార్లెస్ వారెన్ మరియు రాబర్ట్ ఎ. ఇ. గ్రీన్‌షీల్డ్స్‌లతో కూడిన తాత్కాలిక మధ్యవర్తిత్వ ట్రిబ్యునల్ నిర్ణయించింది.

ఇక్కడ సంబంధం: కెనడాకు చెందిన సీసం-జింక్ కరిగించే కర్మాగారం నుండి వచ్చిన సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ పొగలు సరిహద్దు దాటి అమెరికాలోని వాషింగ్టన్ రాష్ట్రంలో పంటలు మరియు అడవులను దెబ్బతీసినప్పుడు, తీవ్రమైన, రుజువు చేయదగిన నష్టాన్ని మరో దేశ భూభాగానికి కలిగించే విధంగా తన భూభాగాన్ని ఉపయోగించడానికి లేదా ఉపయోగించనివ్వడానికి ఏ దేశానికీ హక్కు లేదని ట్రిబ్యునల్ తీర్పు ఇచ్చింది — ఈ మొత్తం టాపిక్‌కు ఆధారమైన "నో-హార్మ్" సూత్రానికి పునాది ప్రకటన. ఈ కేసుకు ఈ యూనిట్‌లో స్వంత పూర్తి కేస్-లా పోస్ట్ ఉంది.

విద్యార్థులు గుర్తించాల్సిన నిజ ప్రపంచ ఉదాహరణలు

సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం తీసుకోగల వివిధ రూపాలను అనేక బాగా నమోదు చేయబడిన సంఘటనలు వివరిస్తాయి. అప్పటి సోవియట్ యూనియన్‌లో (ప్రస్తుత ఉక్రెయిన్) 1986 ఏప్రిల్ 26న జరిగిన చెర్నోబిల్ అణు విపత్తు కొద్ది రోజుల్లోనే ఐరోపాలోని పెద్ద భాగాలకు వ్యాపించిన రేడియోధార్మిక మేఘాన్ని విడుదల చేసింది, స్కాండినేవియా, మధ్య ఐరోపా మరియు అంతకు మించి వ్యవసాయ భూమిపై కొలవదగిన రేడియోధార్మిక కలుషితాన్ని నిక్షిప్తం చేసింది, ఒక దేశ భూభాగంలో జరిగిన ఒకే ప్రమాదం దాదాపు తక్షణమే మొత్తం ఖండం అంతటా హాని కలిగించగలదని చూపిస్తుంది. 1970లు మరియు 1980లలో ఐరోపా మరియు ఉత్తర అమెరికాలో దీర్ఘకాలం కొనసాగిన యాసిడ్ రెయిన్ వివాదాలు — ఒక దేశంలోని విద్యుత్ ప్లాంట్లు మరియు పరిశ్రమల నుండి విడుదలైన సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ మరియు నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్‌లు పొరుగు దేశంలో యాసిడ్ వర్షంగా పడి, అడవులు, సరస్సులు మరియు భవనాలను దెబ్బతీశాయి — నేరుగా ఐక్యరాజ్యసమితి ఐరోపా ఆర్థిక కమిషన్ కింద 1979 నాటి దీర్ఘ-శ్రేణి సరిహద్దు దాటిన వాయు కాలుష్యంపై ఒప్పందానికి దారితీశాయి. ఇండోనేషియాలో పెద్ద ఎత్తున వ్యవసాయ మరియు అటవీ మంటల వల్ల ఏర్పడే కాలానుగుణ సరిహద్దు దాటిన పొగమంచు సంవత్సరాలుగా మలేషియా మరియు సింగపూర్ అంతటా గాలి నాణ్యతను ప్రభావితం చేస్తోంది, ఈ విషయంపై ఒక ప్రాంతీయ ఆసియాన్ ఒప్పందానికి దారితీసింది. ఈ ఉదాహరణలు ప్రతి ఒక్కటి ఒకే నిర్మాణాన్ని పంచుకుంటాయి: అది జరిగే భూభాగంలో చట్టబద్ధమైన, లేదా కనీసం నేరుగా నిషేధించబడని కార్యకలాపం, కానీ దాన్ని అనుమతించడంలో ఎలాంటి మాట లేని దేశంలో హానికరమైన ప్రభావాలను కలిగిస్తుంది.

సాధారణ దేశీయ పరిష్కారాలు ఇక్కడ ఎందుకు పనిచేయవు

సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యానికి బాధితుడు ఒక భారత పౌరుడు ఆర్టికల్ 32 లేదా ఆర్టికల్ 226 కింద భారత న్యాయస్థానాన్ని ఆశ్రయించే విధంగా కాలుష్యకారుడు ఉన్న దేశంలోని న్యాయస్థానాన్ని సులభంగా ఆశ్రయించలేడు — ఆ బాధితుడు విదేశీ పౌరుడు, తరచుగా స్టాండింగ్, వనరులు లేదా భాష, విధానం మరియు అంతర్భూత చట్టం తనకు తెలియని న్యాయస్థానంలో దావా వేసే న్యాయ సామర్థ్యం కూడా లేకపోవచ్చు. బాధితుడి సొంత దేశపు న్యాయస్థానాలు కూడా మరో సార్వభౌమ దేశంలో పూర్తిగా ఉన్న ప్రతివాది మరియు అతని ఆస్తులను కట్టుబెట్టే ఉత్తర్వు జారీ చేయలేవు; దేశీయ న్యాయస్థానం రిట్ దాని సొంత దేశ సరిహద్దులను దాటి పనిచేయదు. అందుకే సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం చారిత్రకంగా, ఏదైనా పరిష్కరించబడితే, దౌత్యం, ద్వైపాక్షిక లేదా బహుపాక్షిక ఒప్పందాల ద్వారా, మరియు — ట్రెయిల్ స్మెల్టర్‌లో వలె — వ్యక్తిగత బాధితుల వ్యాజ్యం కంటే రెండు ప్రభుత్వాల మధ్య అంతర్జాతీయ మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా పరిష్కరించబడింది. ఈ యూనిట్‌లోని మిగిలిన పోస్ట్‌లు ఈ మొదట్లో తాత్కాలిక, కేసు-వారీ విధానం క్రమంగా ప్రకటనలు, ఒప్పందాలు మరియు సంస్థల నిర్మాణాత్మక అంతర్జాతీయ వ్యవస్థగా ఎలా అభివృద్ధి చెందిందో గుర్తిస్తాయి.

తప్పనిసరిగా తెలుసుకోవాల్సినవి

• సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం అంటే ఒక దేశంలో ఉద్భవించి, మరో దేశంలో లేదా ఏ దేశపు జాతీయ అధికార పరిధికి మించిన ప్రాంతాలలో పర్యావరణ హానిని కలిగించే లేదా కలిగించే ప్రమాదం ఉన్న కాలుష్యం.
• ఇది పాయింట్-టు-పాయింట్ (ఉదా. సరిహద్దు దాటిన పొగ, భాగస్వామ్య నది) లేదా వ్యాప్తి చెందిన/ప్రపంచ (ఉదా. ఓజోన్ క్షీణత, వాతావరణ మార్పు) కావచ్చు, ఇక్కడ కాలుష్య కారకం హాని కలిగించే ముందు భాగస్వామ్య మాధ్యమంలో కలిసిపోతుంది.
• ఒక దేశం తన భూభాగాన్ని మరో దేశ భూభాగానికి తీవ్రంగా మరియు రుజువు చేయదగిన విధంగా హాని కలిగించే విధంగా ఉపయోగించనివ్వకూడదనే "నో-హార్మ్" సూత్రం మొదట ట్రెయిల్ స్మెల్టర్ మధ్యవర్తిత్వంలో అధికారికంగా స్థాపించబడింది మరియు ఈ యూనిట్‌లోని మిగిలిన అంతర్జాతీయ వ్యవస్థకు పునాదిగా మారింది.

తెలుసుకుంటే మంచిది

• నిజమైన సరిహద్దు దాటిన సంఘటనలలో 1986 చెర్నోబిల్ అణు విపత్తు, ఐరోపా మరియు ఉత్తర అమెరికాలో దశాబ్దాల యాసిడ్-రెయిన్ వివాదాలు (1979 నాటి దీర్ఘ-శ్రేణి సరిహద్దు దాటిన వాయు కాలుష్యంపై ఒప్పందానికి దారితీసినవి), మరియు ఇండోనేషియా అటవీ మంటల నుండి పదేపదే వచ్చే సరిహద్దు దాటిన పొగమంచు మలేషియా మరియు సింగపూర్‌ను ప్రభావితం చేయడం ఉన్నాయి.
• వ్యక్తిగత బాధితులు సాధారణంగా విదేశీ కాలుష్యకారుడిపై నేరుగా దావా వేయలేనందున, సరిహద్దు దాటిన కాలుష్య వివాదాలు సాంప్రదాయకంగా దేశం-నుండి-దేశానికి, దౌత్యం, ఒప్పందాలు లేదా అంతర్జాతీయ మధ్యవర్తిత్వం ద్వారా పరిష్కరించబడతాయి — సాధారణ దేశీయ న్యాయస్థాన వ్యాజ్యం ద్వారా కాదు.
• ఆధునిక అంతర్జాతీయ ఆచారం సరిహద్దు దాటిన ప్రభావాలు కలిగే అవకాశం ఉన్న ప్రాజెక్టును ఒక దేశం అనుమతించే ముందు పర్యావరణ ప్రభావ మదింపు అవసరమని ఎక్కువగా కోరుతుంది — పల్ప్ మిల్స్ ఆన్ ద రివర్ ఉరుగ్వే (అర్జెంటీనా v. ఉరుగ్వే) (2010) కేసులో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం వర్తింపజేసిన సూత్రం, ట్రెయిల్ స్మెల్టర్ తర్కాన్ని ముందస్తు మదింపు మరియు నోటిఫికేషన్ యొక్క విధానపరమైన బాధ్యతగా విస్తరించింది.

ఒక ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

దేశం A లో దాని దేశం B సరిహద్దుకు దగ్గరగా ఒక పెద్ద బొగ్గు ఆధారిత విద్యుత్ ప్లాంట్ నిర్మించబడిందని, మరియు దాని సల్ఫర్ డయాక్సైడ్ ఉద్గారాలు దేశం B అడవులు మరియు సరస్సులపై యాసిడ్ వర్షంగా పడటం ప్రారంభమై, అనేక సంవత్సరాలుగా చేపలను చంపి చెట్లను దెబ్బతీస్తుందని అనుకుందాం. దేశం B తన సొంత కాలుష్య-నియంత్రణ తనిఖీదారులను దేశం Aలోకి పంపి ప్లాంట్‌ను మూసివేయమని చెప్పలేదు, మరియు దేశం Bలో అడవి చనిపోయిన ఒక ప్రైవేట్ భూయజమాని దేశం A న్యాయస్థానాలలో విద్యుత్ కంపెనీపై వాస్తవిక విజయావకాశంతో దావా వేయలేడు. దేశం B చేయగలిగేది దౌత్యపరంగా ఈ విషయాన్ని దేశం Aతో లేవనెత్తడం, ట్రెయిల్ స్మెల్టర్ నుండి గుర్తించబడిన ఆచార అంతర్జాతీయ చట్టం "నో-హార్మ్" సూత్రాన్ని ఆశ్రయించడం, మరియు — దౌత్యం విఫలమైతే — 1935లో అమెరికా కెనడాపై చేసినట్లుగా అంతర్జాతీయ మధ్యవర్తిత్వాన్ని కోరడం లేదా వివాదాన్ని తగిన అంతర్జాతీయ ట్రిబ్యునల్‌కు సూచించడం. ఈ యూనిట్‌లోని మిగిలిన ఒప్పందాలు మరియు సంస్థలు మూసివేయడానికి నిర్మించబడిన నిర్మాణాత్మక అంతరం ఇదే.

త్వరిత పునశ్చరణ అంశాలు

• సరిహద్దు దాటిన కాలుష్యం: ఒక దేశ భూభాగంలో ఉద్భవించి మరో దేశాన్ని (లేదా ప్రపంచ ఉమ్మడి వనరులను) ప్రభావితం చేసే హాని.
• రెండు రూపాలు: పాయింట్-టు-పాయింట్ (గుర్తించదగిన మూలం మరియు ప్రభావం) మరియు వ్యాప్తి చెందిన/ప్రపంచ (భాగస్వామ్య మాధ్యమం, ఉదా. వాతావరణం).
• పునాది నియమం: ట్రెయిల్ స్మెల్టర్ మధ్యవర్తిత్వం (1938 & 1941) నుండి "నో-హార్మ్" సూత్రం.
• నిజ ఉదాహరణలు: చెర్నోబిల్ (1986), ఐరోపా/ఉత్తర అమెరికా యాసిడ్ రెయిన్, ఇండోనేషియా సరిహద్దు దాటిన పొగమంచు.
• సాధారణ దేశీయ వ్యాజ్యం సరిహద్దుల మీదుగా పనిచేయదు — పరిష్కారం సాంప్రదాయకంగా దేశం-నుండి-దేశానికి (దౌత్యం, ఒప్పందం, మధ్యవర్తిత్వం).