9. జీవవైవిధ్యంపై ఒప్పందం | రియో ఎర్త్ సమ్మిట్, 1992

ఇది పర్యావరణ చట్టం, యూనిట్ V లో తొమ్మిదవ పోస్ట్ — ఈ పోస్ట్ 1992 రియో ఎర్త్ సమ్మిట్‌ను మరియు జీవవైవిధ్యం కోసం దాని అత్యంత ముఖ్యమైన బైండింగ్ ఫలితమైన జీవవైవిధ్యంపై ఒప్పందాన్ని కవర్ చేస్తుంది, స్టాక్‌హోమ్ తర్వాత ఇరవై సంవత్సరాలకు, మరియు మునుపటి పోస్ట్ నుండి స్థిరమైన అభివృద్ధి భావనపై ప్రత్యక్షంగా నిర్మించబడింది.

ఈ టాపిక్ పరిష్కరించే సమస్య

1992 నాటికి, బ్రుంట్‌ల్యాండ్ కమిషన్ యొక్క "అవర్ కామన్ ఫ్యూచర్" ప్రపంచానికి స్థిరమైన అభివృద్ధి యొక్క పని నిర్వచనాన్ని ఇచ్చింది, కానీ ఒక నిర్వచనం మాత్రమే ఒక్క అడవిని లేదా జాతిని కూడా పరిరక్షించదు. ప్రత్యేకించి జీవవైవిధ్యం — జాతుల వైవిధ్యం, జాతుల లోపల జన్యు వైవిధ్యం, మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థల వైవిధ్యం స్వయంగా — ఆవాస నాశనం, అతి-వినియోగం, మరియు కాలుష్యం ద్వారా వేగవంతమైన రేటుతో అదృశ్యమవుతోంది, మరియు ఒక రకమైన పర్యావరణ వ్యవస్థపై (చిత్తడి నేలలు) రామ్సర్ ఒప్పందం దృష్టి సారించినట్లు కాకుండా, అన్ని పర్యావరణ వ్యవస్థలలో జీవవైవిధ్య నష్టాన్ని పరిష్కరించే సమగ్ర ప్రపంచ ఒప్పందం లేదు. రెండవ, సంబంధిత సమస్య కూడా అత్యవసరమైంది: అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల నుండి జన్యు వనరులు (మొక్కలు, విత్తనాలు, సూక్ష్మజీవులు) ఎక్కువగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలలోని కంపెనీలచే విలువైన వాణిజ్య ఉత్పత్తులను — మందులు, విత్తనాలు, సౌందర్య సాధనాలు — అభివృద్ధి చేయడానికి ఉపయోగించబడుతున్నాయి, మొదట ఆ వనరును పరిరక్షించి సరఫరా చేసిన దేశం లేదా సంఘాలకు తక్కువ లేదా ఎలాంటి ప్రయోజనం తిరిగి రాకుండా, ఈ సబ్జెక్ట్ యూనిట్ IIIలోని "బయోపైరసీ"పై గ్లోసరీ పోస్ట్ ఇప్పటికే పరిచయం చేసిన పద్ధతి.

రియో ఎర్త్ సమ్మిట్

పర్యావరణం మరియు అభివృద్ధిపై ఐక్యరాజ్యసమితి సదస్సు (UNCED), సాధారణంగా రియో ఎర్త్ సమ్మిట్ అని పిలుస్తారు, బ్రెజిల్‌లోని రియో డి జనీరోలో 1992 జూన్ 3 నుండి 14 వరకు జరిగింది — స్టాక్‌హోమ్ తర్వాత ఇరవై సంవత్సరాలకు, మరియు ఆ సమయం వరకు జరిగిన అతిపెద్ద పర్యావరణ సదస్సు. ఇది ఐదు ప్రధాన ఫలితాలను రూపొందించింది: పర్యావరణం మరియు అభివృద్ధిపై రియో డిక్లరేషన్ (27 సూత్రాలు, స్టాక్‌హోమ్ యొక్క 26పై నిర్మించి విస్తరించింది); అజెండా 21, పర్యావరణ విధానం యొక్క దాదాపు ప్రతి రంగాన్ని కవర్ చేసే సమగ్రమైన కానీ బైండింగ్ కాని స్థిరమైన అభివృద్ధి ప్రణాళిక; అటవీ సూత్రాల బైండింగ్ కాని ప్రకటన; మరియు, బైండింగ్ చట్టపరమైన బాధ్యతలకు అత్యంత ముఖ్యమైనది, సమ్మిట్‌లోనే సంతకం కోసం తెరవబడిన రెండు ఒప్పందాలు — ఈ యూనిట్‌లో తర్వాత కవర్ చేయబడే వాతావరణ మార్పుపై ఐక్యరాజ్యసమితి చట్రం ఒప్పందం (UNFCCC), మరియు ఈ పోస్ట్ యొక్క అంశమైన జీవవైవిధ్యంపై ఒప్పందం (CBD).

రియో ఎర్త్ సమ్మిట్, 1992 — ఐదు ఫలితాలు

రియో డిక్లరేషన్

27 సూత్రాలు

అజెండా 21

బైండింగ్ కాని స్థిరమైన అభివృద్ధి ప్రణాళిక

అటవీ సూత్రాలు

బైండింగ్ కాని ప్రకటన

UNFCCC

బైండింగ్ ఒప్పందం, సంతకం కోసం తెరవబడింది

CBD

బైండింగ్ ఒప్పందం, సంతకం కోసం తెరవబడింది

జీవవైవిధ్యంపై ఒప్పందం — మూడు లక్ష్యాలు

CBD 1992 జూన్ 5న ఆమోదించబడింది, రియోలో సంతకం కోసం తెరవబడింది, మరియు 1993 డిసెంబర్ 29న అమల్లోకి వచ్చింది. ఆర్టికల్ 1 సమానంగా-ర్యాంక్ చేయబడిన మూడు లక్ష్యాలను నిర్దేశిస్తుంది, ఇది స్వయంగా ఒప్పందం యొక్క ప్రత్యేక లక్షణం: మొదటిది, జీవవైవిధ్య పరిరక్షణ; రెండవది, దాని భాగాల స్థిరమైన వినియోగం; మరియు మూడవది — పర్యావరణ ఒప్పందానికి అత్యంత నూతనమైనది — జన్యు వనరుల వినియోగం నుండి ఉత్పన్నమయ్యే ప్రయోజనాల న్యాయమైన మరియు సమానమైన భాగస్వామ్యం, ఆ వనరులకు తగిన ప్రాప్యత మరియు సంబంధిత సాంకేతికతల తగిన బదిలీ ద్వారా సహా. ఈ మూడవ లక్ష్యం పైన వివరించిన బయోపైరసీ సమస్యను నేరుగా లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది: దేశాలకు తమ సొంత జన్యు వనరులపై సార్వభౌమ హక్కులు ఉన్నాయని ఇది గుర్తిస్తుంది (అలాంటి వనరులను అందరికీ స్వేచ్ఛగా అందుబాటులో ఉండే "మానవాళి ఉమ్మడి వారసత్వం"గా పరిగణించడం నుండి నిష్క్రమణ), మరియు ఆ వనరులకు ప్రాప్యత అందించే దేశపు ముందస్తు సమాచార సమ్మతి మరియు పరస్పరం అంగీకరించిన నిబంధనలకు లోబడి ఉండాలని కోరుతుంది, వాటి వాణిజ్య వినియోగం నుండి వచ్చే ప్రయోజనాలు మూలం దేశం మరియు సంఘాలతో న్యాయంగా పంచుకోబడతాయి.

రెండు కీలక అనుబంధ ప్రోటోకాల్‌లు

CBD యొక్క చట్రం అప్పటి నుండి దాని భాగస్వామ్య దేశాల సదస్సు కింద చర్చించబడిన రెండు అనుబంధ ప్రోటోకాల్‌ల ద్వారా బలోపేతం చేయబడింది. కార్టజెనా జీవభద్రతా ప్రోటోకాల్ (2000) ఆధునిక బయోటెక్నాలజీ నుండి వచ్చిన జీవన సవరించిన జీవుల (LMOలు) సురక్షిత నిర్వహణ, రవాణా మరియు వినియోగాన్ని పరిష్కరిస్తుంది, ప్రత్యేకించి వాటి సంభావ్య సరిహద్దు దాటిన కదలిక మరియు జీవవైవిధ్యంపై ప్రభావాలను. జన్యు వనరులకు ప్రాప్యత మరియు వాటి వినియోగం నుండి ఉత్పన్నమయ్యే ప్రయోజనాల న్యాయమైన మరియు సమానమైన భాగస్వామ్యంపై నాగోయా ప్రోటోకాల్ (2010, 2014న అమల్లోకి వచ్చింది) CBD యొక్క మూడవ లక్ష్యాన్ని నేరుగా అమలులోకి తెస్తుంది, మరో దేశపు జన్యు వనరులను ఉపయోగించేటప్పుడు దేశాలు మరియు కంపెనీలు అనుసరించాల్సిన ప్రాప్యత మరియు ప్రయోజన-భాగస్వామ్యం (సాధారణంగా ABS అని సంక్షిప్తీకరించబడింది) కోసం వివరణాత్మక విధానపరమైన నియమాలను నిర్దేశిస్తుంది.

భారతదేశపు అమలు

భారతదేశం 1994లో CBDను ఆమోదించింది మరియు దానికి దేశీయ చట్టపరమైన ప్రభావం ఇవ్వడానికి, ఈ సబ్జెక్ట్ యూనిట్ IIIలో బేర్-యాక్ట్ పోస్ట్‌గా ఇప్పటికే కవర్ చేయబడిన జీవవైవిధ్య చట్టం, 2002ను రూపొందించింది — ఇది మూడు-స్థాయి సంస్థాగత నిర్మాణాన్ని స్థాపించింది: జాతీయ స్థాయిలో జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ, రాష్ట్ర స్థాయిలో రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు, మరియు స్థానిక సంస్థ స్థాయిలో జీవవైవిధ్య నిర్వహణ కమిటీలు, కలిసి భారతదేశపు జీవ వనరులు మరియు సంబంధిత సాంప్రదాయ జ్ఞానానికి ప్రాప్యతను నియంత్రిస్తాయి మరియు CBD యొక్క మూడవ లక్ష్యానికి అనుగుణంగా ప్రయోజన-భాగస్వామ్యాన్ని నిర్ధారిస్తాయి.

తప్పనిసరిగా తెలుసుకోవాల్సినవి

• రియో ఎర్త్ సమ్మిట్ (UNCED), రియో డి జనీరో, 1992 జూన్ 3-14, రియో డిక్లరేషన్ (27 సూత్రాలు), అజెండా 21, అటవీ సూత్రాలను రూపొందించింది; UNFCCC మరియు CBDను సంతకం కోసం తెరిచింది.
• జీవవైవిధ్యంపై ఒప్పందం (CBD) 1992 జూన్ 5న ఆమోదించబడింది, 1993 డిసెంబర్ 29న అమల్లోకి వచ్చింది, మరియు మూడు లక్ష్యాలు కలిగి ఉంది: పరిరక్షణ, స్థిరమైన వినియోగం, మరియు జన్యు వనరుల నుండి న్యాయమైన మరియు సమానమైన ప్రయోజన-భాగస్వామ్యం.
• భారతదేశం 1994లో CBDను ఆమోదించింది మరియు జీవవైవిధ్య చట్టం, 2002 (ఈ సబ్జెక్ట్ యూనిట్ IIIలో కవర్ చేయబడింది) ద్వారా దేశీయంగా అమలు చేసింది, జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ, రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు, మరియు జీవవైవిధ్య నిర్వహణ కమిటీలను స్థాపించింది.

తెలుసుకుంటే మంచిది

• రామ్సర్ ఒప్పందం (చిత్తడి నేలలకే పరిమితం) వలె కాకుండా, CBD సమగ్రమైనది, అన్ని పర్యావరణాలలో జాతి, జన్యు, మరియు పర్యావరణ వ్యవస్థ స్థాయిలలో జీవవైవిధ్యాన్ని కవర్ చేస్తుంది.
• రెండు కీలక అనుబంధ ప్రోటోకాల్‌లు: జీవన సవరించిన జీవులను పరిష్కరించే కార్టజెనా జీవభద్రతా ప్రోటోకాల్ (2000), మరియు ప్రాప్యత మరియు ప్రయోజన-భాగస్వామ్యం (ABS) విధానాలను అమలులోకి తెచ్చే నాగోయా ప్రోటోకాల్ (2010, 2014న అమల్లోకి వచ్చింది).
• CBD యొక్క ప్రయోజన-భాగస్వామ్య లక్ష్యం "బయోపైరసీ"ని నేరుగా పరిష్కరిస్తుంది — అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశపు జన్యు వనరులు లేదా సాంప్రదాయ జ్ఞానం యొక్క పరిహారం లేని వాణిజ్య దోపిడీ, ఈ సబ్జెక్ట్ యూనిట్ IIIలో గ్లోసరీ పదంగా ఇప్పటికే పరిచయం చేయబడింది.

ఒక ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

ఒక విదేశీ ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీ భారత గిరిజన సంఘం సాంప్రదాయకంగా ఉపయోగించే ఔషధ మొక్కను పరిశోధించి, దాని నుండి కొత్త మందును అభివృద్ధి చేసి పేటెంట్ చేయాలని కోరుకుంటుందని అనుకుందాం. CBD మరియు నాగోయా ప్రోటోకాల్ స్థాపించిన చట్రం కింద, మరియు జీవవైవిధ్య చట్టం, 2002 ద్వారా భారతదేశంలో అమలు చేయబడినట్లుగా, కంపెనీ మొక్కను మరియు దాని సంబంధిత సాంప్రదాయ జ్ఞానాన్ని స్వేచ్ఛగా సేకరించలేదు; అది భారతదేశపు జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ ద్వారా ఆమోదం పొందాలి, వనరుకు ప్రాప్యత కోసం నిబంధనలపై అంగీకరించాలి, మరియు ఏదైనా ఫలితంగా వచ్చే వాణిజ్య ప్రయోజనాలలో న్యాయమైన భాగాన్ని భారతదేశం మరియు మొక్క యొక్క జ్ఞానాన్ని పరిరక్షించి ఉపయోగించిన సంఘంతో పంచుకోవడానికి కట్టుబడి ఉండాలి — CBD యొక్క మూడవ లక్ష్యం హామీ ఇవ్వడానికి రూపొందించబడిన ఖచ్చితమైన రక్షణ.

త్వరిత పునశ్చరణ అంశాలు

• రియో ఎర్త్ సమ్మిట్ (UNCED): రియో డి జనీరో, 1992 జూన్ 3-14; రియో డిక్లరేషన్ (27 సూత్రాలు), అజెండా 21, అటవీ సూత్రాలను రూపొందించింది; UNFCCC మరియు CBDను సంతకం కోసం తెరిచింది.
• CBD: 1992 జూన్ 5న ఆమోదించబడింది; 1993 డిసెంబర్ 29న అమల్లోకి వచ్చింది; మూడు లక్ష్యాలు — పరిరక్షణ, స్థిరమైన వినియోగం, న్యాయమైన మరియు సమానమైన ప్రయోజన-భాగస్వామ్యం.
• అనుబంధ ప్రోటోకాల్‌లు: కార్టజెనా జీవభద్రతా ప్రోటోకాల్ (2000); నాగోయా ప్రాప్యత మరియు ప్రయోజన-భాగస్వామ్య ప్రోటోకాల్ (2010/2014).
• భారతదేశం: 1994లో CBDను ఆమోదించింది; జీవవైవిధ్య చట్టం, 2002 ద్వారా అమలు చేసింది (జాతీయ జీవవైవిధ్య అథారిటీ, రాష్ట్ర జీవవైవిధ్య బోర్డులు, జీవవైవిధ్య నిర్వహణ కమిటీలు).
• CBD యొక్క మూడవ లక్ష్యం "బయోపైరసీ"ని నేరుగా లక్ష్యంగా చేసుకుంటుంది.