4. ఎవరు దావా వేయవచ్చు, వ్యక్తిగత అడ్డంకులు మరియు సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ — సెక్షన్లు 15 నుండి 20

పోస్ట్ 3 ఏ ఒప్పందాలు స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్‌కు అర్హతను తెలిపింది. ఈ పోస్ట్ తర్వాతి రెండు ప్రశ్నలు అడుగుతుంది: ఆ దావా వేయడానికి ఎవరికి నిజంగా హక్కు ఉంది, అర్హత ఉన్న ఒప్పందంలో కూడా వాది వ్యక్తిగత ప్రవర్తన అతనిని ఎలా అనర్హుడిని చేస్తుంది, మరియు బాధిత పక్షం ఆ పనిని వేరొకరితో చేయించుకుంటే ఏమి జరుగుతుంది.

ఈ టాపిక్ పరిష్కరించే సమస్య

ఒప్పందం ఉల్లంఘించబడిందని ఇద్దరూ సమానంగా చెప్పవచ్చు, అయినా ఒకరు ఖాళీ చేతులతో వెళ్లిపోవచ్చు. చెల్లించడానికి డబ్బు ఎప్పుడూ లేని కొనుగోలుదారు, లేదా సంవత్సరాల తరబడి తన హక్కులపై కూర్చున్నవాడు, లేదా తనే ఒప్పందంలో ఒక నిబంధనను ఉల్లంఘించినవాడు, ఎదుటి పక్షాన్ని పెర్ఫార్మ్ చేయమని కోర్టును బలవంతం చేయమని అడగలేడు. సెక్షన్లు 15 నుండి 19 వరకు ఎవరు దావా వేయవచ్చో, ఎవరు కాదో గీత గీస్తాయి; సెక్షన్ 20, 2018కి ముందు లేని ఆధునిక, కోర్టు లేని ప్రత్యామ్నాయాన్ని బాధిత పక్షానికి ఇస్తుంది.

సెక్షన్ 15 — స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ ఎవరు పొందవచ్చు

సెక్షన్ 15 దావా వేయడానికి అర్హులైన వ్యక్తుల జాబితా. ప్రధాన వర్గాలు:

• 15(a) — ఒప్పందంలో ఏ పక్షమైనా.
• 15(b) — ఒక పక్షం యొక్క ప్రతినిధి లేదా ప్రిన్సిపల్ — ఒక షరతుకు లోబడి: ఒప్పందం ఆ పక్షం వ్యక్తిగత విద్య, నైపుణ్యం లేదా ఆర్థిక స్తోమతపై ఆధారపడి ఉంటే, లేదా ఒప్పందం అసైన్‌మెంట్‌ను నిషేధిస్తే, అసలు పక్షం ఇప్పటికే పెర్ఫార్మ్ చేసి ఉంటే లేదా అతని పెర్ఫార్మెన్స్‌ను ఎదుటి పక్షం అంగీకరించి ఉంటే తప్ప, ప్రతినిధి/ప్రిన్సిపల్ దావా వేయలేరు.
• 15(c) — ఒప్పందం వివాహ సెటిల్‌మెంట్ లేదా కుటుంబంలో సందేహాస్పద హక్కుల రాజీ అయితే, దానికింద లబ్ధి పొందే ఏ వ్యక్తి అయినా.
• 15(d)–(f) — టెనెంట్ ఫర్ లైఫ్ అధికారం వినియోగించినప్పుడు రిమైండర్‌మ్యాన్; పేర్కొన్న పరిస్థితుల్లో స్వాధీనంలో ఉన్న లేదా రిమైండర్‌లో ఉన్న రివర్షనర్.
• 15(fa) & (g) — ఒప్పందం చేసుకున్న LLP లేదా కంపెనీ తర్వాత మరో LLP/కంపెనీతో అమాల్గమేట్ అయితే, అమాల్గమేషన్ నుండి వచ్చిన కొత్త LLP/కంపెనీ.
• 15(h) — కంపెనీ ఇంకార్పొరేషన్‌కు ముందు ప్రమోటర్లు కంపెనీ ప్రయోజనం కోసం ఒప్పందం చేసుకుని, ఇంకార్పొరేషన్ నిబంధనలు దానికి అనుమతిస్తే, కంపెనీయే — కంపెనీ ఒప్పందాన్ని అంగీకరించి, ఆ అంగీకారాన్ని తెలియజేసినట్లయితే.

సెక్షన్ 16 — ఉపశమనానికి వ్యక్తిగత అడ్డంకులు

సెక్షన్ 16, సెక్షన్ 10 తప్పనిసరి నియమానికి రెండో వైపు — ఇది మూడో పేర్కొన్న మినహాయింపు, ఒప్పంద రకాన్ని కాక వాది స్వంత ప్రవర్తనను చూస్తుంది. ఈ కింది వ్యక్తులకు అనుకూలంగా స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ అమలు చేయలేరు:

సెక్షన్ 16 — (a) సెక్షన్ 20 కింద సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ పొందినవాడు; లేదా (b) పెర్ఫార్మ్ చేయడానికి అసమర్థుడైనవాడు, లేదా తాను నెరవేర్చాల్సిన ఒప్పందంలోని ప్రధాన నిబంధనను ఉల్లంఘించినవాడు, లేదా ఒప్పందంలో మోసానికి పాల్పడినవాడు, లేదా ఒప్పందం ఏర్పరచదలచిన సంబంధానికి విరుద్ధంగా ఉద్దేశపూర్వకంగా ప్రవర్తించినవాడు; లేదా (c) ప్రతివాది నిరోధించిన లేదా వదులుకున్న నిబంధనలు తప్ప, తాను నెరవేర్చాల్సిన ప్రధాన నిబంధనలను తాను నెరవేర్చానని లేదా ఎల్లప్పుడూ నెరవేర్చడానికి సిద్ధంగా, ఇష్టపడుతూ ఉన్నానని నిరూపించలేనివాడు.

క్లాజ్ (c) ఎక్కువగా పరీక్షించబడే భాగం. సెక్షన్ 16 వివరణ రెండు విషయాలు స్పష్టం చేస్తుంది: ఒప్పందంలో డబ్బు చెల్లింపు ఉంటే, కోర్టు ఆదేశించని పక్షంలో వాది నిజంగా డబ్బు అందించాల్సిన లేదా కోర్టులో డిపాజిట్ చేయాల్సిన అవసరం లేదు; కానీ అతను ఒప్పందం నిజమైన అర్థం ప్రకారం పెర్ఫార్మెన్స్‌ను, లేదా పెర్ఫార్మ్ చేయడానికి సిద్ధత మరియు ఇష్టతను నిరూపించాలి. 2018కి ముందు వాది తన ప్లెయింట్‌లో సిద్ధత మరియు ఇష్టతను ప్రత్యేకంగా పేర్కొనాలి (aver) కూడా — 2018 సవరణ ఈ పేర్కొనే అవసరాన్ని తొలగించి, నిరూపణ భారాన్ని మాత్రమే ఉంచింది.

Saradamani Kandappan v. S. Rajalakshmi, (2011) 12 SCC 18 — వాది వైపు నిరంతర సిద్ధత మరియు ఇష్టత స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ ఇవ్వడానికి ఒక ముందస్తు షరతు అని, దీన్ని ప్రతి కేసు వాస్తవాల ఆధారంగా కోర్టు పరిగణించాలని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. కేవలం పరిమితి కాలంలోపు దావా వేసినంత మాత్రాన స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ దావాకు డిక్రీ ఇవ్వాల్సిన అవసరం లేదని కూడా కోర్టు చెప్పింది — ఒప్పందమే పూర్తి చేయడానికి ఒక సమయాన్ని నిర్దేశించి, వాది నిజమైన సిద్ధత, ఇష్టత లేకుండా సంవత్సరాలు గడిపితే, ఉపశమనం నిరాకరించడం సరైనదే.

సెక్షన్ 17 — టైటిల్ లేకపోతే, స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ లేదు

సెక్షన్ 17(1), ఈ కింది అమ్మకందారు లేదా లీజుదారుకు అనుకూలంగా స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్‌ను నిషేధిస్తుంది: (a) తనకు టైటిల్ లేదని తెలిసి కూడా ఆస్తిని అమ్మడానికి లేదా లీజుకు ఇవ్వడానికి ఒప్పుకున్నవాడు; లేదా (b) ఒప్పందం చేసుకున్నప్పుడు తనకు మంచి టైటిల్ ఉందని నమ్మినా, పూర్తి చేయడానికి నిర్ణయించిన సమయానికి కొనుగోలుదారు/లీజుదారుకు సందేహం లేని టైటిల్ ఇవ్వలేనివాడు. సెక్షన్ 17(2) దీన్ని చరాస్తికి కూడా విస్తరిస్తుంది. సరళంగా చెప్పాలంటే, తాను ఎప్పుడూ శుభ్రంగా బదిలీ చేయగల స్థితిలో లేని ఆస్తిని కొనుగోలు చేసి డబ్బు చెల్లించమని అమ్మకందారుడు కొనుగోలుదారుని బలవంతం చేయలేడు.

సెక్షన్ 18 — వైవిధ్యంతో మాత్రమే అమలు

లిఖిత ఒప్పందం, మోసం, వాస్తవ పొరపాటు లేదా తప్పుడు ప్రాతినిధ్యం వల్ల పార్టీలు నిజంగా అంగీకరించినదానిని ప్రతిబింబించడం లేదని (లేదా పార్టీలు తర్వాత దాని నిబంధనలను మార్చుకున్నారని, లేదా రాసిన విధంగా ఒప్పందం పార్టీలు ఉద్దేశించిన చట్టపరమైన ఫలితాన్ని సాధించలేదని) ప్రతివాది నిరూపిస్తే, వాదికి ఆ వైవిధ్యంతో కూడిన పెర్ఫార్మెన్స్ మాత్రమే లభిస్తుంది — రాసిన విధంగా ఖచ్చితంగా పెర్ఫార్మెన్స్ కాదు.

సెక్షన్ 19 — ఎవరిపై స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ అమలు చేయవచ్చు

సెక్షన్ 19, సెక్షన్ 15కు అద్దం లాంటిది. స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్‌ను ఒప్పందంలోని ఏ పక్షంపైనైనా, మరియు ఒప్పందం తర్వాత వచ్చిన టైటిల్ ద్వారా అతని నుండి క్లెయిమ్ చేసే వ్యక్తిపైనైనా అమలు చేయవచ్చు — అసలు ఒప్పందం గురించి తెలియకుండా, విలువ చెల్లించి కొన్న నిజాయితీగల ట్రాన్స్‌ఫరీ మినహా. ఒప్పందానికి ముందటి టైటిల్ ఉన్నా వాదికి తెలిసిన, ప్రతివాది ద్వారా తొలగించదగిన టైటిల్ కింద క్లెయిమ్ చేసేవారిని, మరియు సెక్షన్ 15లో ప్రతిబింబించిన అదే LLP/కంపెనీ అమాల్గమేషన్ మరియు ఇంకార్పొరేషన్‌కు ముందటి పరిస్థితులను కూడా ఇది కవర్ చేస్తుంది.

సెక్షన్ 20 — సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్: 2018 పెద్ద కొత్త పరిష్కారం

సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ ఎలా పనిచేస్తుంది, దశలవారీగా

దశ 1

ఉల్లంఘించిన పక్షం ఒప్పందాన్ని నెరవేర్చడంలో విఫలమవుతుంది

దశ 2

బాధిత పక్షం పెర్ఫార్మెన్స్ కోరుతూ 30 రోజుల లిఖిత నోటీసు ఇస్తుంది

దశ 3

నిరాకరిస్తే లేదా పట్టించుకోకపోతే, బాధిత పక్షం మూడో వ్యక్తి లేదా తన సొంత ఏజెన్సీ ద్వారా చేయించుకుంటుంది

దశ 4

బాధిత పక్షం ఖర్చులు మరియు వ్యయాలను ఉల్లంఘించిన పక్షం నుండి వసూలు చేసుకుంటుంది

సెక్షన్ 20(1) — "భారత ఒప్పంద చట్టం, 1872లోని నిబంధనల సాధారణతకు భంగం కలిగించకుండా, పార్టీలు వేరే విధంగా అంగీకరించని పక్షంలో, ఏ పక్షమైనా వాగ్దానాన్ని నెరవేర్చకపోవడం వల్ల ఒప్పందం ఉల్లంఘించబడినప్పుడు, ఆ ఉల్లంఘన వల్ల నష్టపోయిన పక్షానికి మూడో వ్యక్తి ద్వారా లేదా తన సొంత ఏజెన్సీ ద్వారా సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ ఎంపిక ఉంటుంది, మరియు తాను నిజంగా భరించిన లేదా ఖర్చు చేసిన లేదా నష్టపోయిన ఖర్చులు మరియు ఇతర వ్యయాలను, ఉల్లంఘన చేసిన పక్షం నుండి వసూలు చేసుకోవచ్చు."

ఉల్లంఘించిన పక్షాన్ని రెండు రక్షణలు కాపాడతాయి: సెక్షన్ 20(2) కింద, పెర్ఫార్మ్ చేయమని కోరుతూ కనీసం 30 రోజుల లిఖిత నోటీసు మొదట ఇచ్చి, అతను నిరాకరించిన లేదా చేయడంలో విఫలమైన తర్వాతే సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ చేపట్టవచ్చు. సెక్షన్ 20(3) కింద, బాధిత పక్షం నిజంగా సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ చేయించుకున్న తర్వాత, అసలు పక్షంపై స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ కూడా క్లెయిమ్ చేసే హక్కును కోల్పోతాడు — అతను తన పరిష్కారాన్ని ఎంచుకున్నాడు. సెక్షన్ 20(4), సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ తర్వాత కూడా ఉల్లంఘనకు పరిహారం క్లెయిమ్ చేసే హక్కును కాపాడుతుంది.

సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్, విడిగా, సెక్షన్ 14(a) కింద నాలుగు మినహాయింపుల్లో ఒకటి కూడా — ఒక పక్షం దీన్ని పొందిన తర్వాత, అదే ఒప్పందానికి అదనంగా స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ కోసం దావా వేయలేడు.

తప్పకుండా తెలుసుకోవాలి

• సెక్షన్ 15 — పార్టీలు, ప్రతినిధులు/ప్రిన్సిపల్స్ (వ్యక్తిగత నైపుణ్యం/అసైన్‌మెంట్ నిషేధం షరతుతో), వివాహ-సెటిల్‌మెంట్ లబ్ధిదారులు, రిమైండర్‌మెన్/రివర్షనర్లు, అమాల్గమేటెడ్ LLPలు/కంపెనీలు, ఇంకార్పొరేషన్‌కు ముందటి ప్రమోటర్ల కంపెనీలు (అంగీకారంపై) దావా వేయవచ్చు.
• సెక్షన్ 16(c) — వాది తాను నెరవేర్చిన లేదా తన ప్రధాన బాధ్యతలను నెరవేర్చడానికి ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా, ఇష్టపడుతూ ఉన్నాడని నిరూపించాలి; దీన్ని ప్రత్యేకంగా పేర్కొనాల్సిన అవసరాన్ని 2018 సవరణ తొలగించింది.
• Saradamani Kandappan v. S. Rajalakshmi — నిరంతర సిద్ధత, ఇష్టత ఒక ముందస్తు షరతు; పరిమితి కాలంలోపు దావా వేయడం మాత్రమే వాదికి డిక్రీని ఇవ్వదు.
• సెక్షన్ 17 — టైటిల్ లేని, లేదా పూర్తి చేసేనాటికి అసంపూర్ణ టైటిల్‌ను సరిదిద్దలేని అమ్మకందారు/లీజుదారు, కొనుగోలుదారుపై స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ పొందలేడు.
• సెక్షన్ 20 — సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్: 30 రోజుల లిఖిత నోటీసు, తర్వాత మూడో వ్యక్తి/సొంత ఏజెన్సీ ద్వారా పెర్ఫార్మెన్స్, ఖర్చులు వసూలు; వినియోగించుకున్న తర్వాత అదే ఒప్పందానికి స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ క్లెయిమ్ చేయలేరు (20(3)), కానీ పరిహారం క్లెయిమ్ చేయవచ్చు (20(4)).

తెలుసుకోవాలి

• సెక్షన్ 18 "వైవిధ్యంతో మాత్రమే అమలు" అనేది, లిఖిత పత్రం నిజమైన ఒప్పందాన్ని ప్రతిబింబించడం లేదని చూపగల ప్రతివాదిని రక్షిస్తుంది — వాదికి అనుకూలంగా ఒప్పందాన్ని తిరిగి రాయడానికి అనుమతించదు.
• సెక్షన్ 19(b), తెలియకుండా విలువ చెల్లించి కొన్న నిజాయితీగల ట్రాన్స్‌ఫరీకి ఇచ్చే రక్షణ, ఆస్తి చట్టంలోని బోనా ఫైడ్ పర్చేజర్ సిద్ధాంతం లాంటిదే — నిజాయితీ మరియు విలువ రెండూ ముఖ్యం.
• సెక్షన్ 20 30-రోజుల నోటీసు వ్యవధి తప్పనిసరి, దానికదే ఐచ్ఛికం కాదు — సెక్షన్ 20(2) కింద దీన్ని దాటవేస్తే, బాధిత పక్షం ఈ సెక్షన్ కింద సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ ఖర్చులను తర్వాత వసూలు చేసుకోలేడు.

ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

ఒక నిర్మాణ సంస్థ, ఒక పాఠశాలకు నిర్ణీత తేదీలోపు ₹8 లక్షలకు బౌండరీ వాల్ కట్టడానికి ఒప్పందం చేసుకుంటుంది. లిఖిత ఒప్పందంలో లేని చెల్లింపు నిబంధనలపై వివాదాన్ని కారణంగా చూపుతూ, సంస్థ పని మధ్యలో వదిలేస్తుంది. పాఠశాల 30 రోజుల్లో పని తిరిగి ప్రారంభించి పూర్తి చేయమని లిఖిత నోటీసు ఇస్తుంది; సంస్థ స్పందించదు.

ఇప్పుడు పాఠశాల సెక్షన్ 20 కింద వేరే కాంట్రాక్టర్‌ను నియమించి గోడ పూర్తి చేయించుకోవచ్చు, ఇందుకు అయిన అదనపు ఖర్చును అసలు సంస్థ నుండి వసూలు చేసుకోవచ్చు. ఈ ఎంపికను వినియోగించుకున్న తర్వాత, పాఠశాల అసలు సంస్థపై గోడ ఒప్పందానికి విడిగా స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ దావా వేయలేదు — కానీ సెక్షన్ 20(4) మరియు భారత ఒప్పంద చట్టం సాధారణ సూత్రాల కింద, ఏదైనా నష్టానికి (ఉదాహరణకు, ఆలస్యం సంబంధిత ఖర్చులు) పరిహారం క్లెయిమ్ చేయవచ్చు.

త్వరిత రివిజన్ పాయింట్లు

• సెక్షన్ 15: ఎవరు దావా వేయవచ్చు — పార్టీలు, ప్రతినిధులు (నైపుణ్యం/అసైన్‌మెంట్ షరతుతో), కుటుంబ-సెటిల్‌మెంట్ లబ్ధిదారులు, రిమైండర్‌మెన్/రివర్షనర్లు, అమాల్గమేటెడ్ సంస్థలు, ఇంకార్పొరేషన్‌కు ముందటి కంపెనీలు.
• సెక్షన్ 16(c): వాది నిరంతర సిద్ధత, ఇష్టతను నిరూపించాలి — పేర్కొనే అవసరం 2018లో తొలగింది.
• Saradamani Kandappan: సిద్ధత, ఇష్టత ఒక ముందస్తు షరతు; పరిమితి కాలం పాటించడం ఒక్కటే సరిపోదు.
• సెక్షన్ 17: టైటిల్ లేకపోతే కొనుగోలుదారుపై స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ లేదు.
• సెక్షన్ 18: మోసం/పొరపాటు/తప్పుడు ప్రాతినిధ్యం లేదా తర్వాతి వైవిధ్యం చూపితేనే, వైవిధ్యంతో మాత్రమే పెర్ఫార్మెన్స్.
• సెక్షన్ 19: పార్టీలపై, చాలామంది తర్వాతి క్లెయిమెంట్లపై అమలు చేయవచ్చు, తెలియని నిజాయితీగల ట్రాన్స్‌ఫరీ మినహా.
• సెక్షన్ 20: సబ్‌స్టిట్యూటెడ్ పెర్ఫార్మెన్స్ — 30-రోజుల నోటీసు, మూడో వ్యక్తి/సొంత పెర్ఫార్మెన్స్, ఖర్చులు వసూలు; తర్వాతి స్పెసిఫిక్-పెర్ఫార్మెన్స్ క్లెయిమ్‌ను అడ్డుకుంటుంది కానీ పరిహారాన్ని కాదు.