4. క్రైమ్ మరియు ఒప్పంద ఉల్లంఘన నుండి టార్ట్‌ను వేరు చేయడం

 అదే గుద్దు ఒక నేరం, ఒక టార్ట్, లేదా రెండూ ఏకకాలంలో కావచ్చు — వాటిని వేరు చేసేది చర్య కాదు, చట్టం ఎవరు మోసగించబడ్డారని చెబుతుందో మరియు చట్టం దాని గురించి ఏమి చేస్తుందో అనేదే.

ఈ అంశం పరిష్కరించే సమస్య

మీ స్నేహితుడు ఒక పార్టీలో మిమ్మల్ని గుద్దుతాడు. పోలీసులు అతనిపై విచారణ చేయవచ్చా? మీరు కూడా పరిహారం కోసం అతనిపై దావా వేయవచ్చా? మీరు రెండూ చేయవచ్చా? టార్ట్ నేరం నుండి — మరియు ఒప్పంద ఉల్లంఘన నుండి, మరియు తక్కువ తెలిసిన "క్వాసి-కాంట్రాక్ట్" వర్గం నుండి — ఎలా భిన్నంగా ఉంటుందో అర్థం చేసుకోవడం, మీకు ఖచ్చితంగా ఏ చట్టపరమైన తలుపులు తెరిచి ఉన్నాయో, మరియు ఒకటి కంటే ఎక్కువ ఏకకాలంలో ఎందుకు తెరిచి ఉండవచ్చో చెబుతుంది.

క్రైమ్ నుండి టార్ట్‌ను వేరు చేయడం

టార్ట్ మరియు నేరం రెండూ తప్పుడు ప్రవర్తనను శిక్షించడానికి పౌర సమాజం యొక్క మార్గాలు, కానీ చట్టం ఎవరి ప్రయోజనాన్ని రక్షిస్తుందో మరియు కేసు ఎలా కొనసాగుతుందో అనే విషయంలో అవి భిన్నంగా ఉంటాయి.

తప్పు యొక్క స్వభావం — టార్ట్ ఒక ప్రైవేట్ తప్పు, ఒక వ్యక్తి హక్కుల ఉల్లంఘన. నేరం ఒక పబ్లిక్ తప్పు, రాష్ట్రం మరియు సమాజం మొత్తానికి వ్యతిరేకంగా ఒక నేరం, అది ఒక నిర్దిష్ట బాధితుడిని కలిగి ఉన్నప్పటికీ.

ఎవరు కేసు తెస్తారు — టార్ట్‌లో, గాయపడిన పక్షం స్వయంగా సివిల్ దావా తెస్తుంది. నేరంలో, బాధితుడు దీన్ని కొనసాగించాలనుకుంటున్నారా లేదా అనే దానితో సంబంధం లేకుండా రాష్ట్రం నేరస్థుడిపై విచారణ చేస్తుంది (భారతదేశంలో, సాధారణంగా "State v. [accused]"గా).

పరిష్కారం యొక్క ఉద్దేశ్యం — టార్ట్ చట్టం బాధితుడికి పరిహారం ఇవ్వడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది, తప్పు జరగడానికి ముందు వారు ఉన్న స్థితికి (డబ్బు చేయగలిగినంత వరకు) వారిని పునరుద్ధరించడం. క్రిమినల్ చట్టం సమాజం మొత్తం తరపున, తప్పుడు వ్యక్తిని శిక్షించడం మరియు భవిష్యత్తు తప్పులను నిరోధించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

రుజువు ప్రమాణం — ఒక సివిల్ టార్ట్ దావా "అవకాశాల సమతుల్యత" (జరిగే అవకాశం ఎక్కువ) పై నిర్ణయించబడుతుంది. ఒక క్రిమినల్ ఆరోపణ "సహేతుకమైన సందేహానికి అతీతంగా" రుజువు చేయబడాలి — ఇది చాలా ఎక్కువ ప్రమాణం, ఎవరైనా స్వేచ్ఛను కోల్పోవడం లేదా శిక్షను విధించడం యొక్క తీవ్రతను ప్రతిబింబిస్తుంది.

క్రోడీకరణ — భారతదేశంలో నేరం ఎక్కువగా చట్టబద్ధీకరించబడింది (భారతీయ న్యాయ సంహిత మరియు ఇతర నిర్దిష్ట శాసనాలు నేరాలను ఖచ్చితంగా నిర్వచిస్తాయి). మీరు గత పోస్ట్‌లో చూసినట్లుగా, టార్ట్ ఎక్కువగా చట్టబద్ధీకరించబడకుండా మరియు న్యాయమూర్తులు రూపొందించినదిగా మిగిలి ఉంది.

ముఖ్యంగా, అదే చర్య ఏకకాలంలో టార్ట్ మరియు నేరం రెండూ కావచ్చు. ఎవరైనా మిమ్మల్ని దాడి చేస్తే, రాష్ట్రం దాడి యొక్క క్రిమినల్ నేరానికి వారిపై విచారణ చేయవచ్చు, అదే సమయంలో మీరు మీ గాయానికి పరిహారం చెల్లించడానికి టార్ట్‌లో వేరుగా వారిపై దావా వేయవచ్చు. ఈ రెండు విచారణలు స్వతంత్రమైనవి — ఒకటి మరొకటి నిరోధించదు, మరియు ప్రతిదానికీ దాని స్వంత రుజువు ప్రమాణం మరియు దాని స్వంత ఉద్దేశ్యం ఉన్నాయి.

ఒప్పంద ఉల్లంఘన నుండి టార్ట్‌ను వేరు చేయడం

టార్ట్ మరియు ఒప్పందం రెండూ సివిల్ చట్టం యొక్క శాఖలు మరియు రెండూ సాధారణంగా నష్టపరిహారం కోసం చర్యకు దారితీస్తాయి, కాబట్టి నేరంతో పోలిస్తే వ్యత్యాసం మరింత సూక్ష్మమైనది.

విధి యొక్క మూలం — ఒప్పందంలో, విధి పార్టీలు స్వయంగా, వారి ఒప్పందం ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది — మీరు అంగీకరించినదాన్ని ఖచ్చితంగా మీ నిర్దిష్ట ఒప్పంద ప్రతిపక్షానికి రుణపడి ఉంటారు. టార్ట్‌లో, విధి చట్టం స్వయంగా నిర్ణయిస్తుంది, మరియు మీరు చర్చించిన ఏ ఒక్క పక్షానికో కాకుండా సాధారణంగా వ్యక్తులకు రుణపడి ఉంటుంది. ఈ యూనిట్ యొక్క మొదటి పోస్ట్‌లో మీరు నేర్చుకున్న అదే "in rem vs. in personam హక్కు" వ్యత్యాసం ఇది.

ప్రివిటీ — ఒక ఒప్పంద విధి ఒప్పందానికి ఇతర పక్షానికి (లేదా పక్షాలకు) మాత్రమే రుణపడి ఉంటుంది — ఒప్పందానికి అపరిచితుడు సాధారణంగా దానిపై దావా వేయలేడు. ఒక టార్టియస్ విధి, చట్టం హక్కు కలిగి ఉన్నట్లు గుర్తించే ఎవరికైనా రుణపడి ఉండవచ్చు మరియు వారిచే అమలు చేయబడవచ్చు — నిందితుడితో ఎలాంటి ఒప్పందం లేని వ్యక్తితో సహా (ఉదాహరణకు, మీ నిర్లక్ష్యపు డ్రైవింగ్ వల్ల గాయపడిన ఒక బాటసారి, మీకు వారితో ఒప్పందం లేకపోయినా).

నష్టపరిహారం — ఒప్పంద నష్టపరిహారం సాధారణంగా పార్టీలచే ముందుగానే నిర్ణయించబడుతుంది లేదా నిర్ణయించదగినది (లేదా ఒప్పందం కింద వాగ్దానం చేయబడిన స్థితిలో నిర్దోషి పక్షాన్ని ఉంచడానికి లెక్కించబడుతుంది). టార్ట్ నష్టపరిహారం అపరిమితమైనది — మీరు ఈ యూనిట్ యొక్క పోస్ట్ 1లో నేర్చుకున్నట్లుగా, వాస్తవ నష్టం ఆధారంగా కోర్టు దీన్ని అంచనా వేస్తుంది.

ఉద్దేశ్యం — ఒప్పంద ఉల్లంఘన జరిగిందా అనే దానికి ఉద్దేశ్యం సాధారణంగా అసంబద్ధం. టార్ట్‌లో, ఉద్దేశ్యం సాధారణంగా అసంబద్ధమే (గత పోస్ట్‌లో Bradford v. Pickles మీకు చూపించినట్లుగా) — అయితే ఇది దుర్విద్వేష ప్రాసిక్యూషన్ లేదా పరువునష్టం వంటి నిర్దిష్ట టార్ట్‌లకు ముఖ్యమైనది కావచ్చు.

White v. John Warwick & Co. Ltd. (1953) అదే వాస్తవాల సమితి ఒప్పందం మరియు టార్ట్ రెండింటిలోనూ ఏకకాలంలో బాధ్యతకు ఎలా దారితీయవచ్చో వివరిస్తుంది. నిందితులు వ్యక్తిగత గాయానికి బాధ్యత నుండి తమను తాము మినహాయించడానికి ప్రయత్నించిన ఒక వ్రాతపూర్వక ఒప్పందం కింద వాదికి, ఒక వార్తా విక్రేతకు, ఒక ట్రైసైకిల్‌ను అద్దెకు ఇచ్చారు. ట్రైసైకిల్ లోపభూయిష్టంగా ఉంది మరియు దాని సాడిల్ ముందుకు వంగింది, వాదిని కిందపడేసి గాయపరిచింది. కోర్ట్ ఆఫ్ అపీల్ మినహాయింపు నిబంధన నిందితులను వారి కఠినమైన ఒప్పంద బాధ్యత నుండి మాత్రమే రక్షించిందని, నిర్లక్ష్యం యొక్క టార్ట్‌లో స్వతంత్ర దావా నుండి కాదని తీర్పు ఇచ్చింది — వాది తన దావాను ఒప్పందం కంటే టార్ట్‌లో రూపొందించే హక్కు కలిగి ఉన్నాడు, ఖచ్చితంగా నిర్లక్ష్యంగా ఉండకూడదనే విధి ఒప్పందం ఏమి చెప్పిందో దానితో సంబంధం లేకుండా స్వతంత్రంగా ఉన్నందున. ఇది "కాంకరెంట్ లయబిలిటీ" యొక్క స్పష్టమైన ఉదాహరణ — అదే వాస్తవాలు రెండు వేర్వేరు దావా కారణాలకు మద్దతు ఇస్తాయి, ప్రతి దానికి దాని స్వంత నియమాలు ఉన్నాయి.

క్వాసి-కాంట్రాక్ట్

ఒక క్వాసి-కాంట్రాక్ట్ నిజమైన ఒప్పందం కాదు (పార్టీల మధ్య వాస్తవ ఒప్పందం లేదు) లేదా టార్ట్ కాదు (అలాంటి తప్పుడు చర్య లేదు) — ఒక వ్యక్తి మరొకరి ఖర్చుతో అన్యాయంగా సంపన్నం కావడాన్ని నివారించడానికి చట్టం గుర్తించే ఒక ప్రత్యేక వర్గం. న్యాయం డిమాండ్ చేస్తున్నందున, ఒక ఒప్పందం ఉన్నట్లుగా చెల్లించే బాధ్యతను చట్టం విధిస్తుంది. ఒక పాఠ్యపుస్తక ఉదాహరణ: మీరు తప్పుగా తప్పు వ్యక్తికి డబ్బు చెల్లిస్తే, ఎలాంటి ఒప్పందం ఎన్నడూ అంగీకరించబడకపోయినా మరియు ఎలాంటి టార్ట్ చేయబడకపోయినా, ఆ వ్యక్తి దాన్ని తిరిగి ఇవ్వడానికి చట్టబద్ధంగా బాధ్యుడు — అన్యాయమైన సంపదను నివారించడానికి మాత్రమే బాధ్యత ఉత్పన్నమవుతుంది.

తప్పక తెలుసుకోవాల్సినవి

• టార్ట్ = ప్రైవేట్ తప్పు (పరిహారం, వ్యక్తిచే తీసుకురాబడుతుంది); నేరం = పబ్లిక్ తప్పు (శిక్ష, రాష్ట్రంచే విచారించబడుతుంది)
• సివిల్ రుజువు ప్రమాణం (అవకాశాల సమతుల్యత) vs. క్రిమినల్ ప్రమాణం (సహేతుకమైన సందేహానికి అతీతంగా)
• అదే చర్య ఏకకాలంలో టార్ట్ మరియు నేరం రెండూ కావచ్చు — రెండు విచారణలు స్వతంత్రమైనవి
• ఒప్పంద విధి పార్టీల ఒప్పందం ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది, ఇతర ఒప్పంద పక్షానికి మాత్రమే రుణపడి ఉంటుంది; టార్ట్ విధి చట్టం ద్వారా నిర్ణయించబడుతుంది, సాధారణంగా వ్యక్తులకు రుణపడి ఉంటుంది
• ఒప్పంద నష్టపరిహారం సాధారణంగా ఒప్పందం ద్వారా పరిమితం/నిర్ణయించబడుతుంది; టార్ట్ నష్టపరిహారం అపరిమితమైనది, కోర్టుచే అంచనా వేయబడుతుంది
• White v. John Warwick & Co. Ltd. (1953) — అదే వాస్తవాలు ఒప్పంద దావా మరియు స్వతంత్ర టార్ట్ దావా రెండింటికీ మద్దతు ఇవ్వగలవు ("కాంకరెంట్ లయబిలిటీ")
• క్వాసి-కాంట్రాక్ట్ — నిజమైన ఒప్పందం కాదు లేదా టార్ట్ కాదు; అన్యాయమైన సంపదను నివారించడానికి చట్టం విధించిన బాధ్యత

తెలుసుకోవడం మంచిది

• ఒప్పందంలో ప్రివిటీ నియమం (ఒప్పందానికి పార్టీలు మాత్రమే దానిపై దావా వేయగలరు) vs. టార్ట్‌లో అలాంటి పరిమితి లేకపోవడం
• టార్ట్ మరియు ఒప్పందం రెండింటిలోనూ ఉద్దేశ్యం యొక్క పరిమిత ఔచిత్యం, ఇరుకైన టార్ట్-నిర్దిష్ట మినహాయింపులతో (ఉదా., దుర్విద్వేష ప్రాసిక్యూషన్, పరువునష్టం)

టార్ట్ vs. క్రైమ్ vs. కాంట్రాక్ట్ — ఒక చూపులో

అంశం	టార్ట్	క్రైమ్	కాంట్రాక్ట్
తప్పు యొక్క స్వభావం	ప్రైవేట్ తప్పు	పబ్లిక్ తప్పు	ప్రైవేట్ ఒప్పందం ఉల్లంఘన
ఎవరు దావా/విచారణ చేస్తారు	గాయపడిన వ్యక్తి	రాష్ట్రం	ఇతర ఒప్పంద పక్షం
విధి యొక్క మూలం	చట్టం ద్వారా నిర్ణయించబడింది, సాధారణంగా వ్యక్తులకు రుణపడి ఉంటుంది	చట్టం ద్వారా నిర్ణయించబడింది (క్రోడీకరించబడింది)	పార్టీల స్వంత ఒప్పందం ద్వారా నిర్ణయించబడింది
పరిష్కారం యొక్క లక్ష్యం	పరిహారం	శిక్ష / నిరోధం	పరిహారం (వాగ్దానం చేసినట్లుగా)
రుజువు ప్రమాణం	అవకాశాల సమతుల్యత	సహేతుకమైన సందేహానికి అతీతంగా	అవకాశాల సమతుల్యత

ఒక ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

ఒక క్యాబ్ డ్రైవర్, నిర్లక్ష్యంగా డ్రైవింగ్ చేస్తూ, మీ పార్క్ చేసిన కారును ఢీకొట్టి, ఒక బాటసారిని కూడా గాయపరుస్తాడు. రాష్ట్రం డ్రైవర్‌పై నిర్లక్ష్యపు డ్రైవింగ్ యొక్క క్రిమినల్ నేరానికి విచారణ చేయవచ్చు — సహేతుకమైన సందేహానికి అతీతంగా నిర్ణయించబడే ఒక పబ్లిక్ తప్పు. మీరు మీ కారుకు జరిగిన నష్టానికి వేరుగా టార్ట్‌లో డ్రైవర్‌పై దావా వేయవచ్చు — అవకాశాల సమతుల్యతపై నిర్ణయించబడే ఒక ప్రైవేట్ తప్పు, నష్టపరిహారం కోర్టుచే అంచనా వేయబడుతుంది. మరియు మీకు ఆ డ్రైవర్‌తో సర్వీస్ ఒప్పందం ఉంటే (అనగా, మీరు బుక్ చేసిన యాప్-ఆధారిత రైడ్), క్రిమినల్ కేసు మరియు మీ టార్ట్ దావా రెండింటికీ పూర్తిగా స్వతంత్రంగా, రైడ్ ఆపరేటర్‌పై ఒప్పంద దావా కూడా మీకు ఉండవచ్చు. టార్ట్ మరియు ఒప్పందం కోసం White v. John Warwick వివరించినట్లుగానే మూడూ పక్కపక్కనే కొనసాగవచ్చు.

త్వరిత పునశ్చరణ అంశాలు

• టార్ట్ = ప్రైవేట్ తప్పు, పరిహారం, వ్యక్తిచే తీసుకురాబడుతుంది, అవకాశాల సమతుల్యత
• నేరం = పబ్లిక్ తప్పు, శిక్ష, రాష్ట్రంచే విచారించబడుతుంది, సహేతుకమైన సందేహానికి అతీతంగా
• అదే చర్య టార్ట్ మరియు నేరం రెండూ కావచ్చు — రెండు విచారణలు ఒకదానికొకటి స్వతంత్రమైనవి
• ఒప్పంద విధి నిర్దిష్ట పార్టీల మధ్య ఒప్పందం నుండి వస్తుంది; టార్ట్ విధి చట్టం నుండి వస్తుంది, ప్రతి ఒక్కరికీ రుణపడి ఉంటుంది
• White v. John Warwick & Co. Ltd. (1953) — అదే వాస్తవాలు, రెండు స్వతంత్ర దావా కారణాలు (కాంకరెంట్ లయబిలిటీ)
• క్వాసి-కాంట్రాక్ట్ — అన్యాయమైన సంపదను నివారించడానికి చట్టం విధించిన బాధ్యత, నిజమైన ఒప్పందం కాదు లేదా టార్ట్ కాదు