8. నివారణ ఉపశమనం — ఇంజంక్షన్లు సాధారణంగా, తాత్కాలిక, శాశ్వత, ఆదేశాత్మక మరియు నిషేధాత్మక — సెక్షన్లు 36 నుండి 42

ఈ యూనిట్‌లో ఇప్పటివరకు చెప్పినవన్నీ ఇప్పటికే జరిగిన తప్పుకు స్పందిస్తాయి. ఇంజంక్షన్లు వేరు — ఇవి చట్టంలో భాగం III, "నివారణ ఉపశమనం," ఒక తప్పు జరగకముందే, లేదా జరుగుతున్నప్పుడే దాన్ని ఆపడానికి ఉద్దేశించినవి. ఇది యూనిట్ Vలో అతి పొడవైన టాపిక్, ఓయూ దీని ప్రతి పేరున్న వర్గాన్నీ పరీక్షిస్తుంది.

ఇంజంక్షన్ల కుటుంబ చెట్టు

వ్యవధి ప్రకారం

తాత్కాలిక (S.37(1)) — నిర్దిష్ట సమయం/తదుపరి ఆదేశం వరకు, CPC నియంత్రిస్తుంది
శాశ్వత (S.37(2)) — విచారణ ముగింపులో, మెరిట్లపై, తుదిగా ఇవ్వబడుతుంది

ఏమి చేస్తుందో బట్టి

నిషేధాత్మక (Prohibitory) — ఒక పక్షాన్ని ఏదైనా చేయకుండా ఆపుతుంది (డిఫాల్ట్ రకం, Ss.36–38)
ఆదేశాత్మక (Mandatory) (S.39) — ఒక పక్షాన్ని క్రియాశీలంగా ఏదైనా చేయమని లేదా అన్‌డు చేయమని బలవంతం చేస్తుంది

ప్రత్యేక సందర్భం

నెగటివ్ అగ్రిమెంట్ ఇంజంక్షన్ (S.42) — "Y చేస్తాను" అనే భాగం స్పెసిఫిక్‌గా అమలు కాకపోయినా, "X చేయను" అనే ఒప్పంద భాగాన్ని అమలు చేస్తుంది

ఈ టాపిక్ పరిష్కరించే సమస్య

నష్టం జరిగిన తర్వాత డ్యామేజెస్ పరిహారం ఇస్తాయి. స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ వాగ్దానాన్ని నెరవేర్చమని బలవంతం చేస్తుంది. బెదిరించే తప్పును ఇప్పుడే ఆపాల్సిన అవసరం ఉన్న వ్యక్తికి, అది జరగకముందే లేదా జరుగుతున్నప్పుడే — ఒక పొరుగువాడు భాగస్వామ్య గోడను కూల్చడానికి సిద్ధమవుతున్నాడు, మాజీ ఉద్యోగి వ్యాపార రహస్యాలను లీక్ చేయబోతున్నాడు, ఒక బిల్డర్ మంజూరు చేసిన ప్లాన్‌ను ఉల్లంఘించబోతున్నాడు — వీటికి ఏదీ సహాయపడదు. ఇంజంక్షన్లు పరిస్థితిని స్తంభింపజేయడానికి ఉన్నాయి, కేసు విచారణలో ఉన్నప్పుడు తాత్కాలికంగా, లేదా కోర్టు మెరిట్లపై నిర్ణయించిన తర్వాత శాశ్వతంగా.

సెక్షన్ 36 — నివారణ ఉపశమనం, ఎలా ఇవ్వబడుతుంది

సెక్షన్ 36 — "నివారణ ఉపశమనం కోర్టు విచక్షణతో, తాత్కాలిక లేదా శాశ్వత ఇంజంక్షన్ ద్వారా ఇవ్వబడుతుంది."

ఇది గొడుగు సెక్షన్: ఇంజంక్షన్లు ఎల్లప్పుడూ విచక్షణాత్మకం, హక్కుగా ఎప్పుడూ ఇవ్వబడవు, ఎల్లప్పుడూ ఇక్కడ పేర్కొన్న రెండు వ్యవధి-ఆధారిత రూపాల్లో ఒకటిగా వస్తాయి.

సెక్షన్ 37 — తాత్కాలిక మరియు శాశ్వత ఇంజంక్షన్ల నిర్వచనం

సెక్షన్ 37(1) — తాత్కాలిక ఇంజంక్షన్లు నిర్దిష్ట సమయం వరకు లేదా కోర్టు తదుపరి ఆదేశం వరకు కొనసాగుతాయి, దావాలో ఏ దశలోనైనా ఇవ్వవచ్చు, సివిల్ ప్రొసీజర్ కోడ్, 1908 ద్వారా నియంత్రించబడతాయి. సెక్షన్ 37(2) — శాశ్వత ఇంజంక్షన్‌ను దావా విచారణలో, మెరిట్లపై, డిక్రీ ద్వారా మాత్రమే ఇవ్వవచ్చు; దీనివల్ల ప్రతివాది, వాది హక్కులకు వ్యతిరేకమైన హక్కును నొక్కి చెప్పకుండా, లేదా చర్య చేయకుండా శాశ్వతంగా నిరోధించబడతాడు.

ఈ తేడా, సారాంశంతో పాటు ప్రక్రియాపరమైనది కూడా: తాత్కాలిక ఇంజంక్షన్ (ఈ చట్టం సొంత టెక్స్ట్ కాకుండా, CPCలోని ఆర్డర్ XXXIX ద్వారా నియంత్రించబడుతుంది) విచారణ పెండింగ్‌లో ఉన్నప్పుడు ఇచ్చే మధ్యంతర, తాత్కాలిక చర్య; శాశ్వత ఇంజంక్షన్ మెరిట్లపై పూర్తి విచారణ తర్వాత ఇచ్చే తుది ఉపశమనం, డిక్రీలో భాగమే అవుతుంది.

సెక్షన్ 38 — శాశ్వత (నిషేధాత్మక) ఇంజంక్షన్ ఎప్పుడు ఇవ్వబడుతుంది

సెక్షన్ 38(1), వాదికి అనుకూలంగా, స్పష్టంగా లేదా పరోక్షంగా ఉన్న బాధ్యత ఉల్లంఘనను నివారించడానికి శాశ్వత ఇంజంక్షన్‌ను అనుమతిస్తుంది. సెక్షన్ 38(2), బాధ్యత ఒప్పందం నుండి తలెత్తినప్పుడు, కోర్టు అధ్యాయం II (స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్)లోని నియమాల ద్వారా మార్గనిర్దేశం పొందాలని చెబుతుంది — ఒప్పంద బాధ్యతలకు ఇంజంక్షన్ మరియు స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ దగ్గరి సంబంధం ఉన్న పరిష్కారాలని బలపరుస్తుంది. సెక్షన్ 38(3), వాది ఆస్తి హక్కు లేదా అనుభవాన్ని రక్షించడానికి ప్రత్యేకంగా శాశ్వత ఇంజంక్షన్ ఇవ్వగల నాలుగు సందర్భాలను జాబితా చేస్తుంది:

S.38(3)(a)

ప్రతివాది వాదికి ఆస్తికి ట్రస్టీ

S.38(3)(b)

జరిగిన లేదా జరగబోయే వాస్తవ నష్టాన్ని నిర్ధారించడానికి ప్రమాణం లేదు

S.38(3)(c)

డబ్బు పరిహారం సరైన ఉపశమనం ఇవ్వదు

S.38(3)(d)

అనేక న్యాయ ప్రక్రియలను నివారించడానికి అవసరం

సెక్షన్ 39 — ఆదేశాత్మక (మాండేటరీ) ఇంజంక్షన్లు

సెక్షన్ 39 — "బాధ్యత ఉల్లంఘనను నివారించడానికి, కోర్టు అమలు చేయగల నిర్దిష్ట చర్యల పెర్ఫార్మెన్స్‌ను బలవంతం చేయడం అవసరమైనప్పుడు, ఫిర్యాదు చేసిన ఉల్లంఘనను నివారించడానికి, మరియు అవసరమైన చర్యల పెర్ఫార్మెన్స్‌ను బలవంతం చేయడానికి కూడా, కోర్టు తన విచక్షణతో ఇంజంక్షన్ ఇవ్వవచ్చు."

సాధారణ (నిషేధాత్మక) ఇంజంక్షన్ కేవలం "X చేయడం ఆపు" అని చెబితే, ఆదేశాత్మక ఇంజంక్షన్ మరింత ముందుకు వెళ్లి "నువ్వు చేసినదాన్ని అన్‌డు చెయ్యి" లేదా "X క్రియాశీలంగా చెయ్యి" అని చెబుతుంది. కోర్టులు దీన్ని బలమైన, మరింత చొరబాటు కలిగించే పరిష్కారంగా చూస్తాయి, మరింత జాగ్రత్తగా వర్తింపజేస్తాయి — ముఖ్యంగా మధ్యంతర/తాత్కాలిక దశలో.

Dorab Cawasji Warden v. Coomi Sorab Warden, (1990) 2 SCC 117 — మధ్యంతర (ఇంటర్‌లొక్యుటరీ) ఆదేశాత్మక ఇంజంక్షన్ ఇవ్వడానికి పాలక సూత్రాలను సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించింది: వాది కేవలం నిషేధాత్మక ఇంజంక్షన్‌కు సరిపోయే కేసు కాకుండా బలమైన కేసును స్థాపించాలి; తీరని లేదా తీవ్రమైన నష్టాన్ని నివారించడానికి ఇంజంక్షన్ అవసరం కావాలి; సౌకర్యాల సమతుల్యత దాన్ని ఇవ్వడానికి అనుకూలంగా ఉండాలి; మరియు, ఇది ఈక్విటబుల్ ఉపశమనం కాబట్టి, దాన్ని ఇవ్వడం లేదా నిరాకరించడం చివరికి కేసు వాస్తవాలపై కోర్టు మంచి న్యాయపరమైన విచక్షణపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఇలాంటి ఇంజంక్షన్లు సాధారణంగా చివరి శాంతియుత, వివాదరహిత యథాతథ స్థితిని పునరుద్ధరించడానికి, లేదా చట్టవిరుద్ధంగా చేసిన చర్యను అన్‌డు చేయమని బలవంతం చేయడానికి ఇవ్వబడతాయి.

సెక్షన్ 40 — ఇంజంక్షన్‌కు బదులుగా, లేదా దానితో పాటు డ్యామేజెస్

శాశ్వత ఇంజంక్షన్ (సెక్షన్ 38) లేదా ఆదేశాత్మక ఇంజంక్షన్ (సెక్షన్ 39) కోసం దావా వేసే వాది, ఇంజంక్షన్‌తో పాటు లేదా దానికి బదులుగా డ్యామేజెస్ కూడా క్లెయిమ్ చేయవచ్చు, కోర్టు తగినదని భావిస్తే వాటిని ఇవ్వవచ్చు. ప్లెయింట్‌లో క్లెయిమ్ చేయకపోతే ఈ సెక్షన్ కింద డ్యామేజెస్ ఇవ్వబడవు, అయితే క్లెయిమ్ చేర్చడానికి కోర్టు ఏ దశలోనైనా సవరణను అనుమతించవచ్చు. సెక్షన్ 40(3) ఒక కఠినమైన పర్యవసానాన్ని జోడిస్తుంది: బాధ్యత ఉల్లంఘనను నివారించే దావా కొట్టివేయబడితే, అదే ఉల్లంఘనకు విడిగా డ్యామేజెస్ కోసం దావా వేసే వాది హక్కు అడ్డుకోబడుతుంది — అతను ఆ దావాలోనే దాన్ని క్లెయిమ్ చేసి ఉండాలి.

సెక్షన్ 41 — ఇంజంక్షన్ నిరాకరించబడే సందర్భాలు

సెక్షన్ 41, ఇంజంక్షన్ ఇవ్వలేని పది సందర్భాల (క్లాజులు a–j) జాబితా. ఎక్కువగా పరీక్షించబడేవి:

• (a) అనేక ప్రక్రియలను నివారించడానికి అవసరం తప్ప, పెండింగ్‌లో ఉన్న న్యాయ ప్రక్రియను కొనసాగించకుండా ఒక వ్యక్తిని నిరోధించడానికి;
• (e) స్పెసిఫిక్‌గా అమలు చేయలేని ఒప్పంద ఉల్లంఘనను నివారించడానికి — ఇది నేరుగా సెక్షన్ 14లోని నాలుగు మినహాయింపులకు తిరిగి కలుపుతుంది;
• (g) వాది సమ్మతించిన కొనసాగుతున్న ఉల్లంఘనను నివారించడానికి;
• (h) ట్రస్ట్ ఉల్లంఘన కేసు తప్ప, ఇతర సాధారణ ప్రక్రియ ద్వారా సమానంగా ప్రభావవంతమైన ఉపశమనం ఖచ్చితంగా పొందగలిగినప్పుడు;
• (ha) — 2018లో చేర్చబడింది — ఇది మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టును ఆలస్యం చేస్తే లేదా సంబంధిత సదుపాయం/సేవకు ఆటంకం కలిగిస్తే (ఈ యూనిట్‌లో తర్వాత వివరంగా చర్చించబడుతుంది);
• (i) వాది స్వంత ప్రవర్తన అతనిని కోర్టు సహాయానికి అనర్హుడిని చేసినప్పుడు ("క్లీన్ హ్యాండ్స్" సూత్రం); మరియు
• (j) వాదికి ఆ విషయంలో వ్యక్తిగత ఆసక్తి లేనప్పుడు.

సెక్షన్ 42 — నెగటివ్ అగ్రిమెంట్‌ను నెరవేర్చడానికి ఇంజంక్షన్

సెక్షన్ 42 — "సెక్షన్ 41లోని క్లాజ్ (e)లో ఏమి ఉన్నప్పటికీ, ఒక ఒప్పందంలో ఒక నిర్దిష్ట చర్య చేయడానికి సానుకూల అంగీకారం, ఒక నిర్దిష్ట చర్య చేయకూడదని స్పష్టమైన లేదా పరోక్ష ప్రతికూల అంగీకారంతో కూడి ఉన్నప్పుడు, సానుకూల అంగీకారం స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్‌ను కోర్టు బలవంతం చేయలేకపోవడం, ప్రతికూల అంగీకారాన్ని నెరవేర్చమని ఇంజంక్షన్ ఇవ్వకుండా కోర్టును ఆపదు: వాది తనపై బంధించే మేరకు ఒప్పందాన్ని నెరవేర్చడంలో విఫలం కానంత వరకు."

ఇది నిజంగా తెలివైన నిబంధన. చాలా ఒప్పందాలకు రెండు భాగాలు ఉంటాయి: సానుకూల వాగ్దానం ("నేను మీ కోసం మాత్రమే పని చేస్తాను") మరియు పరోక్ష ప్రతికూల వాగ్దానం ("నేను వేరెవరి కోసం పని చేయను"). సెక్షన్ 14(c) కింద సానుకూల భాగాన్ని స్పెసిఫిక్‌గా అమలు చేయలేకపోయినా — కోర్టులు ఒకరిని పని చేయమని బలవంతం చేయవు — ప్రతికూల భాగాన్ని ఇంజంక్షన్ ద్వారా ఇప్పటికీ అమలు చేయవచ్చు, వాది స్వయంగా ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించనంత వరకు, ఆ వ్యక్తిని పోటీదారు కోసం పని చేయకుండా ఆపుతుంది.

నిషేధాత్మక vs. ఆదేశాత్మక ఇంజంక్షన్లు — పక్క పక్కన పోలిక

ఆధారం	నిషేధాత్మక ఇంజంక్షన్	ఆదేశాత్మక ఇంజంక్షన్
నియంత్రించే నిబంధన	సెక్షన్లు 36–38	సెక్షన్ 39
ఏమి ఆదేశిస్తుంది	ఏదైనా చేయడం ఆపమని	క్రియాశీలంగా ఏదైనా చేయమని లేదా అన్‌డు చేయమని
కోర్టు జాగ్రత్త స్థాయి	సాధారణ విచక్షణ	ఎక్కువ ప్రమాణం — బలమైన కేసు, తీరని నష్టం, సౌకర్యాల సమతుల్యత (Dorab Cawasji Warden)
సాధారణ ఉదాహరణ	మంజూరు చేసిన పరిమితికి మించి నిర్మాణం ఆపమని	ఆ పరిమితికి మించి ఇప్పటికే కట్టినదాన్ని కూల్చమని

తప్పకుండా తెలుసుకోవాలి

• సెక్షన్ 36 — ఇంజంక్షన్లు ఎల్లప్పుడూ విచక్షణాత్మకం, తాత్కాలిక లేదా శాశ్వత.
• సెక్షన్ 37 — తాత్కాలిక (మధ్యంతర, CPC-నియంత్రిత) vs. శాశ్వత (మెరిట్లపై తుది డిక్రీ).
• సెక్షన్ 38(3) — ఆస్తిని రక్షించే శాశ్వత (నిషేధాత్మక) ఇంజంక్షన్‌కు నాలుగు కారణాలు: ట్రస్టీ-సంబంధం, నష్ట ప్రమాణం లేకపోవడం, తగినంత డబ్బు పరిహారం లేకపోవడం, బహుళ దావాలు నివారించడం.
• సెక్షన్ 39 — ఆదేశాత్మక ఇంజంక్షన్లు క్రియాశీల పెర్ఫార్మెన్స్/అన్‌డూయింగ్‌ను బలవంతం చేస్తాయి; Dorab Cawasji Warden v. Coomi Sorab Warden మధ్యంతర ఆదేశాత్మక ఉపశమనానికి ఎక్కువ ప్రమాణాన్ని నిర్దేశిస్తుంది.
• సెక్షన్ 40 — ఇంజంక్షన్‌తో పాటు లేదా బదులుగా డ్యామేజెస్, క్లెయిమ్ చేస్తేనే; ఇంజంక్షన్ దావా కొట్టివేయబడితే అదే ఉల్లంఘనకు కొత్త డ్యామేజెస్ దావా అడ్డుకోబడుతుంది.
• సెక్షన్ 41 — పది అడ్డంకులు, అమలు కాని ఒప్పందాలు (e), సమ్మతి (g), సమానంగా ప్రభావవంతమైన ప్రత్యామ్నాయ ఉపశమనం (h), మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు (ha, 2018), అపరిశుభ్ర చేతులు (i), వ్యక్తిగత ఆసక్తి లేకపోవడం (j) సహా.
• సెక్షన్ 42 — వాది తన సొంత భాగాన్ని నెరవేర్చినట్లయితే, సానుకూల అంగీకారాన్ని స్పెసిఫిక్‌గా అమలు చేయలేకపోయినా, ప్రతికూల అంగీకారాన్ని ఇంజంక్షన్ ద్వారా అమలు చేయవచ్చు.

తెలుసుకోవాలి

• తాత్కాలిక ఇంజంక్షన్లు, నిర్దిష్ట ఉపశమన చట్టం సొంత టెక్స్ట్ ద్వారా కాకుండా, CPCలోని ఆర్డర్ XXXIX ద్వారా ప్రక్రియాపరంగా నియంత్రించబడతాయి — సెక్షన్ 37(1) కేవలం దానికి క్రాస్-రిఫర్ చేస్తుంది.
• సెక్షన్ 41(ha) మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టు అడ్డంకి, ఈ యూనిట్‌లో తర్వాత అంకితమైన మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టుల పోస్ట్‌లో పూర్తిగా చర్చించబడుతుంది — ఇది సెక్షన్లు 20A–20Cతో కలిసి పనిచేస్తుంది.
• సెక్షన్ 42 ప్రొవైసో — వాది తన సొంత బంధించే బాధ్యతలను నెరవేర్చడంలో విఫలం కాకూడదు — సెక్షన్ 16(c) మరియు సెక్షన్ 41(i)లో నడుస్తున్న "క్లీన్ హ్యాండ్స్" ఇతివృత్తాన్ని ప్రతిబింబిస్తుంది.

ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

ఒక ప్రసిద్ధ ప్లేబ్యాక్ సింగర్, పెద్ద అడ్వాన్స్‌కు బదులుగా, రెండు సంవత్సరాలు ఒకే మ్యూజిక్ లేబుల్ కోసం మాత్రమే పాటలు పాడతానని ఎక్స్‌క్లూసివిటీ ఒప్పందంపై సంతకం చేస్తుంది. ఆరు నెలల్లోపే, ఆమె పోటీ లేబుల్ కోసం పాడటం ప్రారంభిస్తుంది.

తనకు మాత్రమే ఎక్స్‌క్లూసివ్‌గా పాడమని బలవంతం చేసే ఆదేశాన్ని అసలు లేబుల్ పొందలేదు — అది వ్యక్తిగత-నైపుణ్య ఒప్పందం స్పెసిఫిక్ పెర్ఫార్మెన్స్ అవుతుంది, సెక్షన్ 14(c) కింద నిషేధించబడింది. కానీ సెక్షన్ 42 కింద, ఆమె ఒప్పందంలో వేరెవరి కోసం పాడకూడదనే పరోక్ష ప్రతికూల వాగ్దానం ఉన్నందున, లేబుల్ తన వైపు ఒప్పందాన్ని (అంగీకరించిన అడ్వాన్స్ చెల్లించడం లాంటివి) గౌరవించినట్లయితే, మిగిలిన రెండు సంవత్సరాలకు పోటీ లేబుల్ కోసం రికార్డింగ్ చేయకుండా ఆమెను నిరోధించే ఇంజంక్షన్‌ను పొందవచ్చు.

త్వరిత రివిజన్ పాయింట్లు

• ఇంజంక్షన్లు = భాగం III, ఎల్లప్పుడూ విచక్షణాత్మకం (S.36); తాత్కాలిక (మధ్యంతర, CPC) vs. శాశ్వత (తుది డిక్రీ, S.37).
• ఆస్తిపై శాశ్వత/నిషేధాత్మక ఇంజంక్షన్: S.38(3)లో నాలుగు కారణాలు.
• ఆదేశాత్మక ఇంజంక్షన్ (S.39): Dorab Cawasji Warden ప్రకారం ఎక్కువ ప్రమాణం — బలమైన కేసు, తీరని నష్టం, సౌకర్యాల సమతుల్యత.
• S.40: పేర్కొంటేనే ఇంజంక్షన్‌తో పాటు/బదులుగా డ్యామేజెస్; కొట్టివేత అదే ఉల్లంఘనకు తర్వాతి డ్యామేజెస్ దావాను అడ్డుకుంటుంది.
• S.41: పది అడ్డంకులు — అమలు కాని ఒప్పందాలు (e), సమ్మతి (g), సమానంగా ప్రభావవంతమైన ప్రత్యామ్నాయ ఉపశమనం (h), మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు (ha, 2018), అపరిశుభ్ర చేతులు (i), వ్యక్తిగత ఆసక్తి లేకపోవడం (j).
• S.42: వాది తన భాగాన్ని నెరవేర్చినట్లయితే, సానుకూల అంగీకారం అమలు కాకపోయినా, నెగటివ్ అగ్రిమెంట్ ఇంజంక్షన్ ద్వారా అమలు చేయవచ్చు.