2. మైనర్ ఒప్పందాలు (Minor's Agreements) — అవి ఎందుకు Void, Voidable కాదు

మునుపటి పోస్ట్‌లో సెక్షన్ 11లోని మూడు పరీక్షలను చూశాం, మొదటిది — వయో పరిపక్వత — తీరకపోతే ఏమి జరుగుతుందో క్లుప్తంగా చూశాం: ఒప్పందం void అవుతుంది, voidable కాదు. ఈ పోస్ట్ ఆ పర్యవసానంపైనే నిలిచి, భారతీయ చట్టం మొత్తానికి దీన్ని స్థిరపరచిన కేసుతో అది ఎందుకు అలా జరుగుతుందో చూస్తుంది.

ఈ టాపిక్ పరిష్కరించే సమస్య

ఒక పెద్దవ్యక్తి పొరపాటు పడి లేదా ఒత్తిడిలో ఒప్పందంపై సంతకం చేస్తే, అది సాధారణంగా voidable అవుతుంది — బాధిత పార్టీకి ఎంపిక ఉంటుంది. మైనర్ ఒప్పందం కూడా అలాగే పనిచేస్తుందని అనుకోవడం సహజమే. కానీ భారతీయ చట్టం ఈ ఊహను ఉద్దేశపూర్వకంగా తిరస్కరిస్తుంది. మైనర్ ఒప్పందం చేసిన క్షణం నుండే void, అస్సలు జరగనట్లుగానే.

Mohori Bibee v. Dharmodas Ghose (1903) — పునాది కేసు

మైనర్ అయిన ధర్మదాస్ ఘోష్, తన ఇంటిని మనీలెండర్ బ్రహ్మో దత్తు వద్ద అప్పు కోసం తాకట్టు పెట్టాడు — బ్రహ్మో దత్త ఏజెంట్ కేదార్ నాథ్‌కు ధర్మదాస్ మైనర్ అని అప్పటికే తెలుసు. 18 ఏళ్లు నిండాక ధర్మదాస్ మైనారిటీ కారణంగా తాకట్టును రద్దు చేయమని దావా వేశాడు. మనీలెండర్ కనీసం తీసుకున్న డబ్బును తిరిగి ఇవ్వాలని (restitution) వాదించాడు.

Mohori Bibee v. Dharmodas Ghose, (1903) 30 Cal 539 (PC) — సెక్షన్లు 10, 11 కలిపి చదివితే మైనర్‌కు ఒప్పందం చేసుకునే సామర్థ్యమే లేదని, కాబట్టి మైనర్ ఒప్పందం మొదటి నుండే void అని Privy Council తీర్పు ఇచ్చింది — ఎవరి ఎంపికపైనా ఆధారపడే voidable కాదు. అసలు ఒప్పందమే లేనప్పుడు రద్దు చేయడానికి, అమలు చేయడానికి ఏమీ ఉండదు. లోన్ ఇచ్చినప్పుడు మైనారిటీ తెలిసినందున, Council restitution క్లెయిమ్‌ను కూడా తిరస్కరించింది.

"Void Ab Initio" అంటే నిజంగా అర్థం ఏమిటి

తప్పకుండా తెలుసుకోవాలి

• మెజారిటీ వచ్చాక ratification ఉండదు — తాజా కన్సిడరేషన్‌తో కొత్త ఒప్పందం అవసరం.
• మైనర్‌కు వ్యతిరేకంగా estoppel ఉండదు — వయస్సు గురించి అబద్ధం చెప్పినా తర్వాత మైనారిటీని కారణంగా చూపొచ్చు.
• void ఒప్పందం కింద మైనర్‌పై specific performance గానీ, సాధారణంగా restitution గానీ ఉండదు.

తెలుసుకోవాలి

• No-estoppel నియమం Sadiq Ali Khan v. Jai Kishori (1928) (PC) ద్వారా స్థిరపడింది — మైనర్ వయస్సు గురించి మోసపూరితంగా చెప్పినా సెక్షన్ 11పై ఆధారపడకుండా వారిని ఆపలేరు.
• ఆ కాలంలో ఇంగ్లీష్ చట్టం కంటే ఇది కఠినమైన నియమం — అందుకే Mohori Bibee ప్రత్యేకంగా భారతీయ పునాది తీర్పుగా పరిగణించబడుతుంది.

Necessaries — ఒకే నిజమైన మినహాయింపు

సెక్షన్ 68 ఒక ఇరుకైన మినహాయింపును ఇస్తుంది: మైనర్‌కు నిజంగా అవసరమైన necessaries సరఫరా చేస్తే, సరఫరా చేసిన వ్యక్తికి మైనర్ ఆస్తి నుండి తిరిగి చెల్లింపు పొందే హక్కు ఉంటుంది — మైనర్‌పై వ్యక్తిగత బాధ్యత కాదు. వస్తుగతంగా నిజమైన అవసరాలు మాత్రమే లెక్కలోకి వస్తాయి — Nash v. Inman (1908)లో ఇప్పటికే సరిపడా బట్టలున్న మైనర్‌కు అదనపు ఖరీదైన వెయిస్ట్‌కోట్లు necessaries కావని తీర్పు ఇచ్చారు.

మైనర్ అప్పుకు గ్యారంటీ

ఇది "void కాబట్టి ఏమీ జరగదు" తర్కాన్నే అనుసరించాలని అనిపిస్తుంది, కానీ కాదు: మైనర్ అప్పుకు పెద్దవాడు సురేటీగా నిలిచి మైనర్ డిఫాల్ట్ అయితే, సురేటీకి మినహాయింపు రాదు — గ్యారంటీ సురేటీకి, క్రెడిటర్‌కు మధ్య వేరైన, స్వతంత్ర ఒప్పందం.

ఒక ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

మైనర్ X, Y నుండి ₹10,000 అప్పు తీసుకుంటాడు. పెద్దవాడు Z గ్యారంటీ ఇస్తాడు. X మైనారిటీని చూపుతూ చెల్లించడు. Y, Zను బాధ్యుడిని చేయగలడా? X-Y ఒప్పందం void ab initio — Y, X నుండి రికవర్ చేయలేడు. కానీ Z గ్యారంటీ వేరైన, స్వతంత్ర ఒప్పందం కాబట్టి Y, Z నుండి పూర్తి మొత్తాన్ని రికవర్ చేయగలడు.

త్వరిత రివిజన్ పాయింట్లు

• Mohori Bibee v. Dharmodas Ghose (1903): మైనర్ ఒప్పందం void ab initio.
• మెజారిటీ వచ్చాక ratification ఉండదు.
• మైనర్‌కు వ్యతిరేకంగా estoppel ఉండదు (Sadiq Ali Khan v. Jai Kishori, 1928).
• void ఒప్పందం కింద specific performance, restitution ఉండవు.
• సెక్షన్ 68: necessaries — మైనర్ ఆస్తి నుండి రికవరీ, వ్యక్తిగతంగా కాదు (Nash v. Inman, 1908).
• మైనర్ అప్పుకు పెద్దవాడి గ్యారంటీ పూర్తిగా అమలవుతుంది.