2. చెల్లుబాటు అయ్యే దత్తత అవసరాలు

ఇది ఫ్యామిలీ లా‑I (హిందూ లా), యూనిట్ IV లోని రెండో పోస్టు — చట్టం మొత్తం నిర్మాణాన్ని చూసిన తర్వాత, ఇప్పుడు అధ్యాయం II సమాధానం ఇచ్చే ప్రధాన ప్రశ్నకు వెళ్తాం: ఒక హిందూ దత్తతను చట్టబద్ధంగా చెల్లుబాటు అయ్యేలా చేసేది ఏమిటి?

ఈ అంశం పరిష్కరించే సమస్య

దత్తత వేడుక నిర్వహించడం, చట్టబద్ధంగా చెల్లుబాటు అయ్యే దత్తత చేయడం అనేది ఒకటి కాదు. ఒక వేడుక ఆచారం ప్రకారం పూర్తిగా నిర్వహించినప్పటికీ, అది శాసనబద్ధ షరతులను నెరవేర్చకపోతే ఎలాంటి చట్టపరమైన ప్రభావాన్ని కలిగించదు — పిల్లవాడి హోదాలో మార్పు లేదు, వారసత్వ హక్కులు లేవు, ఏమీ లేదు. హిందూ దత్తత మరియు పోషణ చట్టం, 1956లోని అధ్యాయం II (సెక్షన్లు 5–11) ఈ షరతులను సమగ్రంగా నిర్దేశిస్తుంది. ఈ పోస్టు అవి ఖచ్చితంగా ఏమి కోరుకుంటాయో వివరిస్తుంది.

దత్తతలు ఈ అధ్యాయానికి అనుగుణంగా ఉండాలి — సెక్షన్ 5

సెక్షన్ 5(1) ప్రకారం, ఏ హిందువు ద్వారా లేదా హిందువుకు ఈ అధ్యాయ నిబంధనలకు అనుగుణంగా తప్ప ఏ దత్తతా చేయకూడదు, మరియు ఈ నిబంధనలను ఉల్లంఘించి చేసిన ఏ దత్తతైనా శూన్యమైనది. సెక్షన్ 5(2) ఇక్కడ "శూన్యమైనది" అంటే ఏమిటో స్పష్టం చేస్తుంది: శూన్యమైన దత్తత పిల్లవాడికి ఇంతకుముందు లేని ఏ హక్కులనూ దత్తత కుటుంబంలో సృష్టించదు, మరియు పిల్లవాడికి జన్మ కుటుంబంలో ఉన్న ఏ హక్కులనూ నాశనం చేయదు. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, విఫలమైన దత్తత పిల్లవాడిని చట్టపరమైన అస్పష్టతలో వదిలేయదు — అది పిల్లవాడిని అతను/ఆమె ప్రారంభించిన స్థానంలోనే ఉంచుతుంది.

నాలుగు ప్రాథమిక అవసరాలు — సెక్షన్ 6

ఒక దత్తత చెల్లుబాటు అవ్వాలంటే నిజం కావాల్సిన నాలుగు విషయాలను సెక్షన్ 6 జాబితా చేస్తుంది:

1. దత్తత తీసుకునేవారి సామర్థ్యం మరియు హక్కు — దత్తత తీసుకునే వ్యక్తికి పిల్లవాడిని దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యం, మరియు హక్కు కూడా ఉండాలి.

2. దత్తత ఇచ్చేవారి సామర్థ్యం — పిల్లవాడిని ఇచ్చే వ్యక్తికి (సాధారణంగా తల్లిదండ్రి లేదా గార్డియన్) అలా చేసే సామర్థ్యం ఉండాలి.

3. దత్తత తీసుకోబడే వ్యక్తి సామర్థ్యం — దత్తత తీసుకోబడుతున్న పిల్లవాడు దత్తతకు తీసుకోబడేందుకు సమర్థుడై ఉండాలి.

4. ఇతర షరతులకు అనుగుణంగా ఉండటం — దత్తత సెక్షన్ 11లోని నిర్దిష్ట షరతులను కూడా నెరవేర్చాలి.

ఈ యూనిట్‌లోని తర్వాతి పోస్టు 1, 2 అవసరాలను వ్యవహరిస్తుంది — దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యం ఎవరికి ఉందో, దత్తత ఇచ్చే సామర్థ్యం ఎవరికి ఉందో. ఈ పోస్టు 3, 4 అవసరాలను కవర్ చేస్తుంది.

సెక్షన్ 6 యొక్క నాలుగు అవసరాలు — ఏది ఎక్కడ కవర్ చేయబడింది

తర్వాతి పోస్టు

1. దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యం

సెక్షన్లు 7–8

తర్వాతి పోస్టు

2. దత్తత ఇచ్చే సామర్థ్యం

సెక్షన్ 9

ఈ పోస్టు

3. దత్తత తీసుకోబడే సామర్థ్యం

సెక్షన్ 10

ఈ పోస్టు

4. ఇతర షరతులకు అనుగుణంగా ఉండటం

సెక్షన్ 11

దత్తతకు ఎవరిని తీసుకోవచ్చు — సెక్షన్ 10

దత్తతకు తీసుకోబడేందుకు సమర్థుడిగా ఉండాలంటే ఒక పిల్లవాడు నెరవేర్చాల్సిన నాలుగు షరతులను సెక్షన్ 10 నిర్దేశిస్తుంది:

(i) పిల్లవాడు హిందువు అయి ఉండాలి.

(ii) పిల్లవాడు ఇంతకుముందు వేరొకరిచే దత్తత తీసుకోబడి ఉండకూడదు.

(iii) పిల్లవాడు వివాహితుడు/వివాహిత అయి ఉండకూడదు — పార్టీలకు వర్తించే ఏదైనా ఆచారం లేదా వాడుక వివాహితులను దత్తత తీసుకోవడాన్ని అనుమతించనంత వరకు.

(iv) పిల్లవాడు 15 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసి ఉండకూడదు — పార్టీలకు వర్తించే ఏదైనా ఆచారం లేదా వాడుక 15 సంవత్సరాలు దాటినవారిని దత్తత తీసుకోవడాన్ని అనుమతించనంత వరకు.

తప్పనిసరిగా తెలుసుకోవాల్సినవి

• సెక్షన్ 5(2) — అధ్యాయం IIని ఉల్లంఘించి చేసిన దత్తత శూన్యమైనది; శూన్యమైన దత్తత జన్మ కుటుంబంలో పిల్లవాడి హక్కులను తాకకుండా వదిలేస్తుంది, దత్తత కుటుంబంలో ఏ హక్కులనూ సృష్టించదు.
• సెక్షన్ 6 నాలుగు ప్రాథమిక అవసరాలను పేర్కొంటుంది; సెక్షన్లు 10, 11 "ఇతర షరతులకు అనుగుణంగా ఉండటం" అంటే వాస్తవానికి ఏమిటో వివరిస్తాయి.
• సెక్షన్ 10 ఎవరిని దత్తత తీసుకోవచ్చో నియంత్రిస్తుంది; తర్వాతి పోస్టు ఎవరు దత్తత తీసుకోగలరో, ఎవరు దత్తత ఇవ్వగలరో (సెక్షన్లు 7–9) కవర్ చేస్తుంది.

తెలుసుకుంటే మంచిది

• సెక్షన్ 10(iii), (iv) లోని వయస్సు మరియు వైవాహిక స్థితి పరిమితులు సంపూర్ణమైనవి కావు — పార్టీల సొంత సముదాయానికి చెందిన నిజమైన, నిరూపించదగిన ఆచారం వాటిని అధిగమించగలదు, అందుకే కొన్ని సముదాయాల్లో వివాహితులు లేదా పెద్దవారి దత్తతలు చెల్లుబాటు అవుతూనే ఉంటాయి.
• సెక్షన్ 10 లింగం గురించి మౌనంగా ఉంటుంది — ఏ లింగానికి చెందిన హిందూ బాలుడినైనా లేదా బాలికనైనా దత్తత తీసుకోవచ్చు, ఈ నాలుగు షరతులకు మరియు దిగువన ఉన్న సెక్షన్ 11లోని నిర్దిష్ట షరతులకు మాత్రమే లోబడి.

ఆరు నిర్దిష్ట షరతులు — సెక్షన్ 11

సెక్షన్ 11 మరో ఆరు షరతులను జోడిస్తుంది, ఇవన్నీ నెరవేరాలి:

(i) జీవించి ఉన్న హిందూ కొడుకు, కొడుకు కొడుకు, లేదా కొడుకు కొడుకు కొడుకు ఉండకూడదు — దత్తత కొడుకుదైతే, దత్తత తండ్రి లేదా తల్లికి జన్మ ద్వారా లేదా దత్తత ద్వారా జీవించి ఉన్న హిందూ కొడుకు, కొడుకు కొడుకు, లేదా కొడుకు కొడుకు కొడుకు ఉండకూడదు.

(ii) జీవించి ఉన్న హిందూ కూతురు లేదా కొడుకు కూతురు ఉండకూడదు — దత్తత కూతురుదైతే, దత్తత తండ్రి లేదా తల్లికి జన్మ ద్వారా లేదా దత్తత ద్వారా జీవించి ఉన్న హిందూ కూతురు లేదా కొడుకు కూతురు ఉండకూడదు.

(iii) 21 సంవత్సరాల వయస్సు వ్యత్యాసం, పురుషుడు స్త్రీని దత్తత తీసుకుంటే — దత్తత తీసుకునేవారు పురుషుడు, దత్తత తీసుకోబడేది బాలిక అయితే, దత్తత తండ్రి పిల్లవాడి కంటే కనీసం 21 సంవత్సరాలు పెద్దవారై ఉండాలి.

(iv) 21 సంవత్సరాల వయస్సు వ్యత్యాసం, స్త్రీ పురుషుడిని దత్తత తీసుకుంటే — దత్తత తీసుకునేవారు స్త్రీ, దత్తత తీసుకోబడేది బాలుడు అయితే, దత్తత తల్లి పిల్లవాడి కంటే కనీసం 21 సంవత్సరాలు పెద్దవారై ఉండాలి.

(v) ఏకకాల దత్తత చెల్లదు — ఒకే పిల్లవాడిని ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది వ్యక్తులు ఒకేసారి దత్తత తీసుకోలేరు.

(vi) వాస్తవంగా ఇవ్వడం మరియు తీసుకోవడం — పిల్లవాడిని జన్మ కుటుంబం నుండి దత్తత కుటుంబానికి బదిలీ చేసే ఉద్దేశంతో, సంబంధిత తల్లిదండ్రులు లేదా గార్డియన్ ద్వారా పిల్లవాడు వాస్తవంగా ఇవ్వబడాలి మరియు తీసుకోబడాలి. ఈ నిబంధనకు ఉన్న ఒక ప్రొవైసో ప్రకారం, దత్త హోమం (ఒక మతపరమైన వేడుక) నిర్వహించడం దత్తత చెల్లుబాటుకు అవసరం కాదు — చట్టం కోరుకునేది వాస్తవంగా ఇవ్వడం మరియు తీసుకోవడమే.

సెక్షన్ 11 — దత్తత రకం ప్రకారం షరతులు, ఒక చూపులో

షరతు	కొడుకును దత్తత తీసుకుంటే	కూతురును దత్తత తీసుకుంటే
అదే వరుసలో జీవించి ఉన్న సంతానం ఉండకూడదు	జీవించి ఉన్న హిందూ కొడుకు, కొడుకు కొడుకు, లేదా కొడుకు కొడుకు కొడుకు ఉండకూడదు [సె.11(i)]	జీవించి ఉన్న హిందూ కూతురు లేదా కొడుకు కూతురు ఉండకూడదు [సె.11(ii)]
21 సంవత్సరాల వయస్సు వ్యత్యాసం	దత్తత తీసుకునేవారు స్త్రీ అయితేనే వర్తిస్తుంది [సె.11(iv)]	దత్తత తీసుకునేవారు పురుషుడు అయితేనే వర్తిస్తుంది [సె.11(iii)]
ఏకకాల దత్తత	అనుమతించబడదు [సె.11(v)]	అనుమతించబడదు [సె.11(v)]
వాస్తవంగా ఇవ్వడం మరియు తీసుకోవడం	అవసరం; దత్త హోమం అవసరం కాదు [సె.11(vi)]	అవసరం; దత్త హోమం అవసరం కాదు [సె.11(vi)]

ఆచరణాత్మక ఉదాహరణ

ఒక హిందూ వ్యక్తికి ఇప్పటికే ఐదేళ్ల జన్మ కొడుకు ఉన్నాడని, అతను ఒక బంధువు నుండి రెండో కొడుకును దత్తత తీసుకోవాలని అనుకుంటున్నాడని అనుకుందాం. సెక్షన్ 11(i) ప్రకారం, ఈ దత్తత చేయబడిన క్షణమే శూన్యమవుతుంది — అతనికి ఇప్పటికే జీవించి ఉన్న హిందూ కొడుకు ఉన్నాడు కాబట్టి, అతను చెల్లుబాటుగా మరో కొడుకును దత్తత తీసుకోలేడు. ఇప్పుడు, బదులుగా, 45 సంవత్సరాల హిందూ వితంతువు 20 సంవత్సరాల, అవివాహిత, పురుష బంధువును తన కొడుకుగా దత్తత తీసుకోవాలని అనుకుంటుందని అనుకుందాం. సెక్షన్ 11లోని 21 సంవత్సరాల వయస్సు వ్యత్యాస నియమం ఇక్కడ అస్సలు వర్తించదు, ఎందుకంటే అది దత్తత తీసుకునేవారు మరియు దత్తత తీసుకోబడేవారి లింగాలు వేర్వేరుగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే వర్తిస్తుంది — ఒక స్త్రీ మగ పిల్లవాడిని దత్తత తీసుకుంటే ఎలాంటి శాసనబద్ధ వయస్సు వ్యత్యాస అవసరం ఎదురవదు. ఇతర షరతులు (ఇప్పటికే జీవించి ఉన్న కొడుకు లేకపోవడం, వాస్తవంగా ఇవ్వడం మరియు తీసుకోవడం వంటివి) కూడా నెరవేరితే, ఈ లెక్కన దత్తత చెల్లుబాటు అవుతుంది.

త్వరిత రివిజన్ పాయింట్‌లు

• సెక్షన్ 5(2) — అధ్యాయం IIని ఉల్లంఘించే దత్తత శూన్యమైనది; అది ఏ కుటుంబం యొక్క ఉన్న హక్కులనూ మార్చదు.
• సెక్షన్ 6 — నాలుగు ప్రాథమిక అవసరాలు: దత్తత తీసుకునే సామర్థ్యం, దత్తత ఇచ్చే సామర్థ్యం, దత్తత తీసుకోబడే సామర్థ్యం, ఇతర షరతులకు అనుగుణంగా ఉండటం.
• సెక్షన్ 10 — పిల్లవాడు హిందువు అయి, ఇంతకుముందు దత్తత తీసుకోబడకుండా, అవివాహితుడై (ఆచారం అనుమతించనంత వరకు), 15 సంవత్సరాల లోపు (ఆచారం అనుమతించనంత వరకు) ఉండాలి.
• సెక్షన్ 11(i)–(ii) — కొడుకు దత్తతకు ఇప్పటికే జీవించి ఉన్న కొడుకు/కొడుకు వరుస ఉండకూడదు; కూతురు దత్తతకు ఇప్పటికే జీవించి ఉన్న కూతురు/కొడుకు-కూతురు ఉండకూడదు.
• సెక్షన్ 11(iii)–(iv) — దత్తత తీసుకునేవారు, తీసుకోబడేవారి లింగాలు వేర్వేరుగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే 21 సంవత్సరాల వయస్సు వ్యత్యాసం వర్తిస్తుంది.
• సెక్షన్ 11(v) — ఇద్దరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మంది ఏకకాలంలో దత్తత తీసుకోకూడదు.
• సెక్షన్ 11(vi) — వాస్తవంగా ఇవ్వడం మరియు తీసుకోవడం అవసరం; దత్త హోమం చెల్లుబాటుకు అవసరం కాదు.