2. చెల్లుబాటు అయ్యే ఒప్పందం యొక్క ముఖ్యాంశాలు (సెక్షన్ 10)

ఇది యూనిట్ I — ఒప్పందపు సాధారణ సూత్రాలు లో మూడవ అంశం. ఇది "Definition and Nature of Contract" పోస్ట్ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది కాబట్టి, ముందుగా అది చదవండి.

ఈ అంశం పరిష్కరించే సమస్య

మొదటి పోస్ట్‌లో సెక్షన్ 10 ఒప్పందంగా మారడానికి అంగీకారం సంతృప్తి చేయాల్సిన షరతులను జాబితా చేసిందని, వాటిని "Agreement vs. Contract" విభాగంలో క్లుప్తంగా పేర్కొన్నామని చూశాం. కానీ ఒక షరతును పేర్కొనడం వేరు, అది సరిగ్గా ఎప్పుడు నెరవేరుతుందో, ఎప్పుడు విఫలమవుతుందో, విఫలమైనప్పుడు కోర్టు ఏ కేసును ఉదహరించిందో తెలుసుకోవడం వేరు. ఈ అంశం ఆ ప్రతి షరతుకూ సెక్షన్ నంబర్‌ను, ప్రధాన కేసును ఇస్తుంది.

సెక్షన్ 10 — చట్టపరమైన పరీక్ష

సెక్షన్ 10 ప్రకారం: "ఒప్పందం చేసుకునే సామర్థ్యం ఉన్న పక్షాల స్వేచ్ఛా సమ్మతితో, చట్టబద్ధమైన ప్రతిఫలం కోసం, చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశంతో చేసుకున్న ప్రతి అంగీకారం — అది ఈ చట్టం ప్రకారం స్పష్టంగా నిరర్థకంగా ప్రకటించబడనంత వరకు — ఒక ఒప్పందం అవుతుంది." ఇక్కడ ప్రతి పదం ఒక ప్రత్యేక పరీక్ష — అంగీకారానికి పాక్షిక మార్కులు ఉండవు. ఒక్క షరతు తప్పినా, మొత్తం విఫలమవుతుంది — నిరర్థకం (void) గా లేదా రద్దు చేయదగినది (voidable) గా, ఏ పరీక్ష విఫలమైందో దాన్ని బట్టి.

ముఖ్యాంశాలు — ఒక్కొక్కటిగా

1. ప్రతిపాదన మరియు అంగీకారం — సెక్షన్ 2(ఇ) ఒక అంగీకారం అంటే అంగీకరించిన ప్రతిపాదన, రెండు వైపులా ఇచ్చే ప్రతిఫలం కలిపి. సరిపోలే ప్రతిపాదన, అంగీకారం లేకుండా పరీక్షించడానికి అంగీకారమే ఉండదు — దీని పూర్తి వివరాలు తర్వాతి అంశంలో ఉన్నాయి.

2. చట్టపరమైన సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకోవాలనే ఉద్దేశం వాగ్దానం భంగమైతే చట్టం జోక్యం చేసుకోవాలని పక్షులు భావించాలి. మొదటి పోస్ట్‌లోని బాల్‌ఫోర్ v. బాల్‌ఫోర్ (1919) కుటుంబపరమైన వాగ్దానాలకు ఈ ఉద్దేశం లేదని భావించబడుతుందని చూపింది.

రోజ్ & ఫ్రాంక్ కో. v. జె.ఆర్. క్రాంప్టన్ & బ్రదర్స్ లిమిటెడ్ (1925) ఈ భావన వ్యతిరేక దిశలో కూడా పనిచేస్తుందని చూపిస్తుంది. రెండు కంపెనీలు వాణిజ్య పంపిణీ ఒప్పందంపై సంతకం చేశాయి, కానీ అందులో "గౌరవప్రద వాగ్దాన నిబంధన" ఉంది — ఇది కోర్టుల అధికార పరిధికి లోబడదని పేర్కొంది. వ్యాపార ఒప్పందమైనా, హౌస్ ఆఫ్ లార్డ్స్ చట్టపరమైన సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకోవాలనే ఉద్దేశం లేదని తీర్పు ఇచ్చింది. గుణపాఠం: డబ్బు ప్రమేయం ఉందా అనేది కాదు, పక్షులు నిజంగా ఏమి భావించారో కోర్టులు చూస్తాయి.

3. స్వేచ్ఛా సమ్మతి — సెక్షన్లు 13–14 పక్షులు ఒకే విషయంపై ఒకే అర్థంలో అంగీకరించాలి (సెక్షన్ 13), ఆ అంగీకారం బలవంతం, అనుచిత ప్రభావం, మోసం, తప్పుడు నివేదన లేదా పొరపాటు వల్ల కలిగినది కాకూడదు (సెక్షన్ 14).

రంగనాయకమ్మ v. అల్వార్ శెట్టి (1889) — ఒక వితంతువు తన భర్త మృతదేహాన్ని అంత్యక్రియలకు తీసుకెళ్లాలంటే వెంటనే ఒక కొడుకును దత్తత తీసుకోవాలని చెప్పబడింది. ఆమె ఆ ఒత్తిడిలో దత్తత తీసుకుంది. మద్రాస్ హైకోర్టు ఆమె సమ్మతి బలవంతం వల్ల కలిగినదని, దత్తతను రద్దు చేసింది. బలవంతానికి ఆయుధం అవసరం లేదు — వ్యక్తి విలువైనదానిపై బెదిరింపు సరిపోతుంది.

4. పక్షుల సామర్థ్యం — సెక్షన్ 11 పక్షుడు మేజర్‌గా, మతిస్థిమితం కలిగి, ఏ చట్టం ప్రకారం అయినా ఒప్పందం చేసుకోకుండా నిషేధించబడకుండా ఉండాలి.

మోహోరీ బీబీ v. ధర్మోదాస్ ఘోష్ (1903) — ఒక మైనర్ తన ఆస్తిని అప్పు కోసం ఒక వడ్డీ వ్యాపారికి తనఖా పెట్టాడు. మైనర్‌కు సెక్షన్ 11 ప్రకారం ఒప్పందం చేసుకునే సామర్థ్యమే లేదు కాబట్టి, ఆ తనఖా మొదటి నుండే నిరర్థకం (void ab initio) అని ప్రివీ కౌన్సిల్ తీర్పు ఇచ్చింది, కేవలం రద్దు చేయదగినది కాదు. సెక్షన్ 65 (పునరుద్ధరణ) కూడా వర్తించదని పేర్కొంది, ఎందుకంటే అది ముందుగా చెల్లుబాటు అయ్యే ఒప్పందం ఉందని భావిస్తుంది — కాబట్టి వడ్డీ వ్యాపారి ఇచ్చిన డబ్బును కూడా వసూలు చేసుకోలేకపోయాడు. మైనర్ అంగీకారం ఎప్పటికీ నిరర్థకమే, రద్దు చేయదగినది కాదు అనే నియమాన్ని స్థిరపరిచిన కేసు ఇదే.

5. చట్టబద్ధమైన ప్రతిఫలం — సెక్షన్లు 2(డి), 25 "ప్రతిఫలం" ఉండాలి, అది చట్టబద్ధంగా ఉండాలి. ఈ నియమం యొక్క పూర్తి లోతు — చెల్లుబాటు అయ్యే ప్రతిఫలం అంటే ఏమిటి, "ప్రతిఫలం లేకపోతే ఒప్పందం లేదు" నియమానికి మినహాయింపులు — ప్రత్యేక అంశంలో (Consideration — Salient Features and Exceptions) ఉంది; ఇది సెక్షన్ 10లోని తప్పనిసరి అంశాలలో ఒకటి అని తెలుసుకుంటే ఇక్కడికి సరిపోతుంది.

6. చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశం — సెక్షన్ 23 అంగీకారం యొక్క ఉద్దేశం చట్టం నిషేధించినది కాకూడదు, ఏ చట్టం నిబంధనలను భంగపరచకూడదు, మోసపూరితమైనది కాకూడదు, వ్యక్తికి లేదా ఆస్తికి నష్టం కలిగించకూడదు, అనైతికమైనది లేదా ప్రజా విధానానికి విరుద్ధమైనది కాకూడదు.

పియర్స్ v. బ్రూక్స్ (1866) — ఒక కోచ్‌బిల్డర్ తనకు తెలిసిన ఒక వేశ్యకు ఆమె వినియోగదారులను ఆకర్షించడానికి ఉపయోగిస్తుందని తెలిసి ఒక క్యారేజీని అద్దెకు ఇచ్చాడు. ఆమె డబ్బు చెల్లించనప్పుడు, అతను అద్దె వసూలు చేయడానికి దావా వేశాడు. ఒప్పందపు ఉద్దేశం అనైతికమైనది కాబట్టి కోర్టు అతనికి సహాయం చేయడానికి నిరాకరించింది. పైకి సరైనట్లు కనిపించే అద్దె ఒప్పందం కూడా, దాని అంతర్లీన ఉద్దేశం చట్టవిరుద్ధమైన క్షణంలో సెక్షన్ 10లో విఫలమవుతుంది.

7. చట్టం స్పష్టంగా నిరర్థకంగా ప్రకటించని అంగీకారం — సెక్షన్లు 24–30 మిగతా అన్ని పరీక్షలు నెరవేరినా, చట్టం కొన్ని రకాల అంగీకారాలను నేరుగా రద్దు చేస్తుంది — వివాహ నిషేధం (సెక్షన్ 26), వ్యాపార నిషేధం (సెక్షన్ 27), న్యాయపరమైన చర్యల నిషేధం (సెక్షన్ 28), పందెం అంగీకారాలు (సెక్షన్ 30).

మధుబ్ చందర్ v. రాజ్‌కుమార్ దాస్ (1874) — ఒక వ్యాపారి తన పోటీదారుడు అదే ప్రాంతంలో వ్యాపారం చేయడం మానేస్తే డబ్బు చెల్లిస్తానని అంగీకరించాడు. పోటీదారుడు దీన్ని అమలు చేయాలని దావా వేసినప్పుడు, ఇద్దరికీ ఒప్పందం ఎంత సహేతుకంగా అనిపించినా, సెక్షన్ 27 ప్రకారం వ్యాపార నిషేధంగా ఇది నిరర్థకమని కోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది.

8. నిశ్చయత మరియు నిర్వహించే సాధ్యత — సెక్షన్లు 29, 56 సెక్షన్ 29కి చట్టం స్వయంగా ఇచ్చిన ఉదాహరణ ఈ విషయాన్ని నేరుగా చెబుతుంది: "A, Bకి 'వంద టన్నుల నూనె' అమ్మేందుకు అంగీకరిస్తాడు. ఏ రకమైన నూనె ఉద్దేశించారో చూపించడానికి ఏమీ లేదు. ఈ అంగీకారం అనిశ్చితత్వం వల్ల నిరర్థకం." సెక్షన్ 56 ప్రకారం, స్వతహాగా అసాధ్యమైన పనిని చేయాలని చేసుకున్న అంగీకారం మొదటి నుండే నిరర్థకం.

కాబట్టి ఈ ముఖ్యాంశాలు అన్నీ కలిపి ఒకే పరీక్షగా చదివితే: ప్రతిపాదన + అంగీకారం → చట్టపరమైన సంబంధపు ఉద్దేశం → స్వేచ్ఛా సమ్మతి → సామర్థ్యం → చట్టబద్ధమైన ప్రతిఫలం → చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశం → సెక్షన్లు 24–30 ప్రకారం రద్దు చేయబడకపోవడం → నిశ్చయత మరియు నిర్వహించే సాధ్యత. ఈ గొలుసులో ఏ ఒక్క లింక్ విఫలమైనా, సెక్షన్ 10 నెరవేరదు.

ముఖ్యాంశాలు — ఒక్క చూపులో

ముఖ్యాంశం	సంబంధిత సెక్షన్(లు)	ప్రధాన కేసు	లోపిస్తే
ప్రతిపాదన & అంగీకారం	సెక్షన్ 2(ఇ)	—	అంగీకారమే ఉండదు
చట్టపరమైన సంబంధపు ఉద్దేశం	చట్టబద్ధీకరించబడలేదు — న్యాయసూత్రం	బాల్‌ఫోర్ v. బాల్‌ఫోర్; రోజ్ & ఫ్రాంక్ కో.	అంగీకారం మాత్రమే, ఒప్పందం కాదు
స్వేచ్ఛా సమ్మతి	సెక్షన్లు 13–14	రంగనాయకమ్మ v. అల్వార్ శెట్టి	సాధారణంగా రద్దు చేయదగినది
పక్షుల సామర్థ్యం	సెక్షన్ 11	మోహోరీ బీబీ v. ధర్మోదాస్ ఘోష్	నిరర్థకం
చట్టబద్ధమైన ప్రతిఫలం	సెక్షన్లు 2(డి), 25	—	నిరర్థకం
చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశం	సెక్షన్ 23	పియర్స్ v. బ్రూక్స్	నిరర్థకం
చట్టం రద్దు చేయని అంగీకారం	సెక్షన్లు 24–30	మధుబ్ చందర్ v. రాజ్‌కుమార్ దాస్	నిరర్థకం
నిశ్చయత & సాధ్యత	సెక్షన్లు 29, 56	సెక్షన్ 29 ఉదాహరణ (నూనె)	నిరర్థకం

వాస్తవ ఉదాహరణ

17 ఏళ్ల హరి ఒక అప్పు ఇచ్చేవాని నుండి ₹50,000 అప్పు తీసుకుని వడ్డీతో సహా తిరిగి చెల్లిస్తానని ప్రామిసరీ నోట్‌పై సంతకం చేశాడు. అప్పు ఇచ్చినవాడు డబ్బు వసూలు చేయడానికి దావా వేసినప్పుడు, ఈ అంగీకారం మొదటి ముఖ్యమైన గేటు వద్దే విఫలమవుతుంది — సామర్థ్యం (సెక్షన్ 11) — ఎందుకంటే హరి మైనర్. మోహోరీ బీబీ ప్రకారం, ఈ నోట్ మొదటి నుండే నిరర్థకం; అప్పు ఇచ్చినవాడు పునరుద్ధరణపై కూడా ఆధారపడలేడు.

ఇప్పుడు వాస్తవాలను మార్చండి: మేజర్ అయిన లక్ష్మి, మేజర్ అయిన మీనాకు తన ఫ్లాట్‌ను ₹40,00,000కు, వ్రాతపూర్వకంగా, ఎవరిపైనా ఒత్తిడి లేకుండా, చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశంతో అమ్మేందుకు అంగీకరిస్తుంది. సెక్షన్ 10లోని ప్రతి పరీక్ష నెరవేరింది — ప్రతిపాదన, అంగీకారం, కట్టుబడి ఉండాలనే ఉద్దేశం, స్వేచ్ఛా సమ్మతి, సామర్థ్యం, చట్టబద్ధమైన ప్రతిఫలం, చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశం, సెక్షన్లు 24–30 ప్రకారం రద్దు కాకపోవడం, నిశ్చయమైన, నిర్వహించదగిన వాగ్దానం. ఇది చెల్లుబాటు అయ్యే, అమలు చేయదగిన ఒప్పందం.

తప్పక తెలుసుకోవాల్సినవి

• సెక్షన్ 10 — చెల్లుబాటు అయ్యే ఒప్పందానికి ప్రధాన పరీక్ష
• సెక్షన్ 11 — సామర్థ్యం; మోహోరీ బీబీ v. ధర్మోదాస్ ఘోష్ — మైనర్ అంగీకారం నిరర్థకం, రద్దు చేయదగినది కాదు
• సెక్షన్లు 13–14 — స్వేచ్ఛా సమ్మతి; రంగనాయకమ్మ v. అల్వార్ శెట్టి — బలవంతం
• సెక్షన్ 23 — చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశం; పియర్స్ v. బ్రూక్స్ — అనైతిక ఉద్దేశం పైకి సరైన అంగీకారాన్ని కూడా విఫలం చేస్తుంది
• సెక్షన్లు 24–30 — చట్టం నేరుగా నిరర్థకంగా ప్రకటించే వర్గాలు; మధుబ్ చందర్ v. రాజ్‌కుమార్ దాస్ — వ్యాపార నిషేధం
• సెక్షన్లు 29, 56 — నిశ్చయత మరియు నిర్వహించే సాధ్యత

తెలుసుకుంటే మంచిది

మైనర్ అంగీకారం నిరర్థకం (void) — రద్దు చేయదగినది (voidable) కాదు — అనేది పరీక్షలలో ఎక్కువగా అడిగే ట్రాప్‌లలో ఒకటి. విద్యార్థులు దీన్ని తరచుగా సెక్షన్ 2(ఐ) కింద రద్దు చేయదగిన ఒప్పందంతో గందరగోళపరుస్తారు — అక్కడ బాధిత పక్షం రద్దు చేసుకోవాలని ఎంచుకునేంత వరకు ఒప్పందం అమలులో ఉంటుంది. మైనర్‌కు ఆ ఎంపిక ఎప్పటికీ రాదు, ఎందుకంటే రద్దు చేయడానికి చెల్లుబాటు అయ్యే ఒప్పందమే ఎప్పుడూ లేదు.

త్వరిత పునశ్చరణ అంశాలు

• సెక్షన్ 10 = ప్రతిపాదన + అంగీకారం → ఉద్దేశం → స్వేచ్ఛా సమ్మతి → సామర్థ్యం → చట్టబద్ధమైన ప్రతిఫలం → చట్టబద్ధమైన ఉద్దేశం → 24–30 ప్రకారం నిరర్థకం కాకపోవడం → నిశ్చయత & సాధ్యత
• మోహోరీ బీబీ v. ధర్మోదాస్ ఘోష్ — మైనర్ అంగీకారం మొదటి నుండే నిరర్థకం, పునరుద్ధరణ కూడా లేదు
• రంగనాయకమ్మ v. అల్వార్ శెట్టి — బలవంతానికి భౌతిక శక్తి అవసరం లేదు
• పియర్స్ v. బ్రూక్స్ — అనైతిక ఉద్దేశం సాధారణంగా కనిపించే ఒప్పందాన్ని కూడా చంపేస్తుంది
• రోజ్ & ఫ్రాంక్ కో. — పక్షులు స్పష్టంగా చెప్పితే, వాణిజ్య ఒప్పందం కూడా "చట్టపరమైన సంబంధపు ఉద్దేశం" భావనను తిరస్కరించగలదు
• ఒక ముఖ్యాంశం లోపించడం అంటే బలహీనమైన ఒప్పందం కాదు — అది నిరర్థకం లేదా రద్దు చేయదగినది, "పాక్షికంగా అమలు చేయదగినది" కాదు